Meir gresk

Når eg først har byrja klarer eg ikkje å stoppe. Her har du to deilige, greske tilbehør til, ein salat med sjampinjongar og artisjokkar, og ostefylte tomatar. Lag begge eller ein av dei, dei smakar begge himmelsk. Slik gjer du det: 

Gresk sjampinjongsalat

600 g små sjampinjongar

Ein boks artisjokkhjarte

1 dl olivenolje

½ dl eplesidereddik

4 dl vatn

1 ss pepparkorn

2 ts salt

1 ss hakka, frisk timian

2 ss tomatpuré

2 laurbærblad

3 løkar

Saft og skal av ein sitron
Skyll og tørk sitronen. Riv av skalet med eit sestjern, og sett det til side. Press safta av sitronen, hakk løken og kok saman alle ingrediensane til laken i 5 minutt. Sil laken. Legg sjampinjongane i laken, og la dei koke i ti minutt. Fisk dei ut, kok opp laken på nytt og slå den over sjampinjongane. La det heile kolne. Skjer opp artisjokkhjarta i båtar, og fordel dei over sjampinjongane. 

Fylte tomatar

12 bifftomatar

2 løkar

3 fedd kvitløk

300 g fetaost

150 g riven gul ost

150 g mozarella

100 g svarte oliven utan stein

1 dl strøkavring

4 ss kapers

Sett omnen på 200 grader. Kutt toppen av tomatane, og grav ut innmaten utan å skade sidene av tomaten. Sett dei opp ned på eit brett dekt med sugande papir. Hakk eller smuldre all osten i ein bolle. Finhakk olivenane, og bland dei i saman med kapers og strøkavring. Finhakk løken og kvitløken. Fres løken og kvitløken i olje. La det frese til løken er blank. Ta det av varmen, og vend det inn i ostemassen.

Så langt kan denne retten førebuast dagen før.

Ha ostemassen i tomatane,  og sett dei på eit eldfast fat. Bak tomatane i omnen på 200 grader i 20 minutt.

Eit gresk festbord

 

Hellas har blitt eit populært reisemål, og mange har med gode matminne derfrå i tillegg til brunfarge og saltvatn i håret.

 Eg er veldig glad i gresk mat, og lagar det ofte når eg skal ha mange til bords. Det er mat som det er lett å førebu på førehand, og alle finn noko dei likar på eit gresk matbord.

Middelhavslanda har langt på veg ein felles matkultur, sjølv om det finst nasjonale særeigne rettar. Mange rettar finst i ulike land i ulike versjonar, som moussaka, som på mange måtar er den greske versjonen av lasagne. Dei grønsakene som trivest rundt Middelhavet er ein naturleg del av matkulturen, og blir lagd med lokale variasjonar heile vegen rundt frå Spania til Marokko.

I dag får du servert ein hovudrett og eit tilbehør. Hovudretten er dei greske grillspyda, souvlaki. Souvlaki kan lagast med heile kjøtstykke, og med male kjøt, slik eg gjer i dag. Souvlaki liknar på den tyrkiske kebaben, nattmaten som alle oslobuarar et på veg heim frå fest. I Hellas får du dei med lammekjøt, eg likar å lage dei med halvparten lam og halvparten okse blanda. Sauesmaken kan bli litt ram viss spyda er lagde på reint sauekjøt. Har dei ikkje lammekjøtdeig i butikken der du handlar, så kan du gå til ein slaktar, dei ordnar slikt på null komma svisj.

Eg brukar som regel bambuspinnar når eg lagar grillspyd, og slit med det at dei tek fyr på grillen. Eg har lagt dei i vatn først, men likevel er det fare for at dei brenn opp, særleg viss eg skal lage mange. Sist eg lagde souvlaki til mange gjorde eg noko lurt; eg lagde kjøtpølsene (for det er jo det det er…) først, surra bacon rundt og steikte dei i panne, og like før eg satte dei på bordet tredde eg dei på pinnar! Var ikkje det smart så veit ikkje eg. Ikkje så veldig autentisk, men veldig praktisk når ein skal handtere 25 grillspyd. Eg surra kvart spyd inn i bacon fordi eg syns det er godt, men det kan du droppe viss du vil. Dette er ein stor porsjon, som gir ca. 20 spyd. Slik gjorde eg det:

Souvlaki

½ kg kjøtdeig

½ kjøtdeig av lam

1 ts tørka oregano

1 ts tørka koriander

1 ts tørka allehånde

2 dl strøkavring

2 ts salt

½ ts peppar

2 egg

3 fedd kvitløk

1,d dl vatn eller mjølk

ca. 20 skiver bacon

Bland  alt til deigen. Form deigen som pølser. Lind pølsene inn i baconskiver. Steik dei i olje i steikepanne på god varme i 8-10 minutt medan du snur dei med jamne mellomrom. Skal dei serverast med ein gong, så tre dei på spyd og legg dei på fat. Viss ikkje kan du kjøle dei, og varme dei fort før servering, og så tre dei på spyd.

Til souvlaki kan du til dømes servere ein variant av den klassiske greske salaten. Denne inneheld tomat, løk, fetaost og oliven akkurat som den klassiske, men det er putta oppi litt forskjellig anna, og i tillegg får den to turar i omnen. Slik gjer du det:

Bakt gresk salat

2 squash

1 store auberginar

2 stk raudløk

2 stk raude paprika

6 ss olivenolje

2 kvistar timian

500 g tomatar

200 g fetaost

1 boks knuste, hermetiske tomatar

60 g kalamataoliven

1 dl raudvinseddik

2 ts honning

salt og peppar

Sett omnen på 200 C. Skjer auberginen i skiver, og strø salt imellom skivene. La saltet trekke ut væta eit kvarters tid før du tørkar skivene. Ha oljen i ei skål, og vend aubergin- og squashskivene i den. Bland tomatane frå boks, 2 ts salt, nykverna peppar og eddik, og slå det i eit eldfast fat.

Fordel auberginen, squashen, løken og paprikaen ide om side utover i forma oppå tomatsausen. Ringle honning over, og strø på hakka timian. Bak grønsakene i omnen i 25-30 minutt, til grønsakene er møre.

 Skåld tomatane medan forma står i omnen, flå dei og del dei i skiver. Ha dei i forma saman med fetaost og oliven, og sett inn i omnen igjen i 10 minutt.

Smak til med salt og peppar om nødvendig, og server romtemperert.

Ein enkel frukost

Eg er eit vanemenneske, kvar kvardagsmorgon et eg melonyoghurt med musli og det vi har av frukt, no for tida ofte ein nektarin i terningar. Han eg bur saman med likar variasjon, og eg blir like sur kvar gong han har kjøpt noko anna “for å variere”. Eg vil ikkje variere, eg vil ha melonyoghurt. Vi utviklar alle våre sære sider med åra, tenker eg.

Men laurdag og søndag har eg stort sett god tid, og lagar meg noko godt som eg et på eller ved sidan av brødskiver. Var du mellom dei som vart lokka utpå med mine tips om sylting av sitronar? Saltsylta sitronar passar perfekt til avokado, har eg funne ut. Eg skjer avokado i tynne skiver som eg legg oppå nokre striper med majones, og så skjer eg ein sitronbåt utan fruktkjøt i tynne strimlar og legg på avokadoen. Litt salt og peppar på toppen løftar det heile. Mmmm og god søndag!

Av og til blir eg så lat…

Nokre av dei som kjenner meg trur at eg er ein slags superpropell som surrar og går heile tida. Det må vere bygd på ei grov missforståing. Innimellom er eg så søkke lat at eg gjer ingenting meir enn eg absolutt må. Det er vindua mine, det er då eg samlar krefter til å gå laus på nye greier. 

I dag er ein slik dag, eg lagde gresk buffé til 16 personar i går, og fekk vere med på festen som varte til langt på natt. Dagen i dag har blitt tilbrakt i senga, ein kjapp tur i dusjen og så ved kjøkkenbordet med avisene, gode brødskiver og avisene. 

No skal eg ta på solfaktor, og ta ein tur ut i hagen. Eg tek med meg ei mugge iste av enklaste sort.

Når eg får lyst på iste vil eg ha det FORT, eg gidd ikkje å trekke te, la den kolne og sånn går no dagan.

Hos Røtter på St.Hanshaugen fann eg desse fine iste-teposane med blåbær. Dei skal trekke i kaldt vatn, og isteen er ferdig etter eit kvarter. Perfekt! Det er akkurat så lenge eg klarer å vente. 

Eg brukar den største mugga mi, og puttar oppi fire blåbæristeposar, det gir passe styrke.

Så let eg det stå og trekke medan eg leitar fram noko å sitte på, solfaktor, dei avisene eg enno ikkje har lese og isbitar frå frysaren. 

I vasken står det nokre myntekvistar i vatn, dei tok eg inn på torsdag for å bruke i tsatsikien til den greske buffeten. Den struttar full av liv, mynte overlever alt, også oppbevaring i oppvaskkummen i tre dagar.

Eg tek ein kvast, og puttar i isteen saman med isbitane. Så er det berre å nyte ein fin dag i hagen – utan andre plikter enn å kose seg. Ha ein deilig dag, du og! 

Baba ganoush

Denne auberginretten har eg fått mange søketreff på, sjølv om eg ikkje har hatt oppskrift på den, berre nemnt den i forbifarta ved nokre høve. Baba ganoush finst under mange namn, i Hellas kallast den melitzanosalata. Du finn den også i India, då under namnet Baingan Bartha.

Eg må med ein gong understreke at Baba et ein ikkje fordi den ser så lekker ut. Den blir ein gråleg masse, tiåringen min meiner det må vere slik det ser ut inni hovudet… Men den smakar fantastisk, og då skal ikkje utsjånaden spele ei rolle, skal den vel?

I Baba spelar tahine ei viktig rolle, den framhevar den røykte smaken du får når du varmebehandlar auberginen. Tahine er malte sesamfrø, og er ein fast ingrediens i middelhavskjøkkenet frå Hellas og rundt med klokka til Marokko. Slik gjorde eg det:

Baba Ganoush

2 auberginar

3 fedd kvitløk, knust

Saft av to sitronar

1 ts malt spisskummen

Salt og peppar

1,5 dl tahine

Ei ss honning

Sett omnen på 200 grader med varmluft. Legg auberginane på eit bakepapir, og bak dei i omnen på 200 grader i 40 minutt. Du kan også gjere det raskare på høgare temperatur, men eg likar å ha kontroll på varmen. altfor svidd aubergine kan bli for heftig, litt svidd er OK. Ta ut auberginane, og la dei kolne litt under eit klede. Fjern skalet med fingrane, det går lett viss du får ein finger på innsida og let den gli mellom skinnet og kjøtet.

Ha auberginekjøtet i ein bolle saman med alle ingrediensane, men hald tilbake litt sitron og salt for å justere smaken. Bland saman med ein gaffel, mosen skal vere mjuk, men ikkje heilt glatt. smak til om det trengst meir salt og sitron. Garner med litt urter, olivenolje og kanskje nokre svarte oliven til pynt. Server som ein dipp med pitagrød, focaccia eller grovskive for den del.

 

Ein av dei store

Eg huskar sommaren 1983, eg hadde akkurat komt heim frå Gjøvik, og låg på stovegolvet til ei venninne og høyrde på Thriller om igjen og om igjen. George Duke var ein helt, og det var Stevie Wonder og, men ingen kom opp mot det kicket eg følte då eg høyrde på det Michael Jackson gjorde på den plata. 

Men det aller første eg høyrde av han var denne stille songen, Ben. Her må ein sjå bort frå det vanvittige antrekket, og sjå den kjenslevare, musikalske guten han var, sikkert allereie då med sår som han aldri fekk hela. Livet hans vart etterkvart ei tragedie, med sjukdom, underleg oppførsel og megalomani. Likevel står musikken att, og den gjev meg framleis det same kicket.

Damer med pistol

Hagen på hytta skriv om Juliette has a gun Lady vengeance, ein av parymekreasjonane til Romano Ricci. Ja, han er barnebarnet til Nina Ricci. Han har fått med seg Francis Kurkdjian til å skape duftene, min helt etter at eg forsto at det er han som har lagd Narciso Rodriguez for her EdT og Fleur de Male.  Konseptet er tiltalande syns eg, rocka og romantisk og tidlaust på ein gong.

Eg har prøver på to av Juliette-duftene, Citizen Queen og Miss Charming. Citizen Queen er ei bombe, den lukta kjøttaktig, som uvaska dame og som døyande roser i ein vase.

Når eg seier uvaska så er ikkje det heilt presist, for den har eit hint av såpe og, men den luktar så kroppsleg og animalsk at det virkar som om det er ei stund sidan den såpa vart brukt.

For meg fungerte den ikkje i det heile.  Den var så “in my face” at eg måtte skrubbe den av med ein gong. Beklagar, Francis. 

Miss Charming følgjer namnet sitt, den er også ei roseduft, men ei ung utgåve. Den er fruktig, med eit hint av jordbær og litchi. I basen er det litt musk og mose, men det overordna inntrykket er feminint, nesten jentete.

For meg minner denne fruktige kombinasjonen om fiol, altså ikkje noko for meg. Men på ein trettenåring vil den heilt sikkert gjere stor suksess. 

Den enklaste desserten

Dessert til mange er alltid ei utfordring. Eg er glad i frukt, men er ein smule lei av den klassiske fruktsalaten, sjølv om ein legg sjela si i å lage ein god lake og alt det der. 

På festen vi hadde her heime her om dagen lagde vi fruktspyd med rømmesaus. Det var ein stor suksess, lett å spise, visuelt spennande og passe friskt etter eit stort måltid. Dette er ein kjempefin dessert i barnebursdagar, bursdagsbarnet kan sysselsettast med å sette saman spyda så har du fred for eventuelt mas ei periode.

Denne oppskrifta vart meir enn nok til 15 personar, kvar fekk to spyd. Alle spiste ikkje to med det same, men utpå kvelden var det mange som tok seg eitt til. Rømmesausen serverte vi på ei lita skål som sto på plassane då folk sette seg. Sitronmelisseblada gløymde vi i farta, slikt skjer når ein lagar MYKJE mat på kort tid. Slik gjorde vi det:

Fruktspyd

30 grillspyd

2 korger jordbær

1 kg druer

Ein vannmelon

Ein honningmelon

Ein ananas

Sitronmelisseblad

Del vannmelonen i to. Grav ut bitar av fruktkjøtet slik at du bevarer skalet heilt. Rens all frukta. Del opp frukta i passe store bitar. Tre bitane på spyd med sitronmelisseblad imellom. Stikk spyda ned i det eine vassmelonskalet som er vendt opp ned. Server med rømmedip.

Rømmedip

3 beger creme fraiche

6 ss melis

1 ss ekte vaniljesukker

Saft og rive skal av ein halv sitron

Vask sitronen grundig, og tørk den. Riv skalet av halve sitronen, og press safta av den. Pisk saman det heile. Smak om det trengst meir melis. Denne rømmedippen kan brukast i mange samanhengar, på jordbær, som saus på sjokoladekaker eller brownies, eller til ein bringebærsorbet.

Eg ler meg ihjel…

Denne videoen er utruleg festleg, som alle slike filmar er der ein skriv hindu om til norsk eller engelsk. Når du supplerer med eit svimlande antall klesskift, lett spastiske danserørsler, indisk flørting og skodde i høglandet er dette ein højdare. Enjoy!

Bollebrød og fisk

I dag har Heidi skrive om kvardagsmat, ho lagar bollebrød til eit heilt fotballag og ei lettvint fiskeform som lagar seg sjølv i omnen medan vi turboane driv på med andre ting. 

Alt godt

Eg har laga mange bollebrød i det siste. Dei er supre til kokte margbein av reinsdyr og til å få i seg kjøtbuljongen som du et eller drikk ved sidan av. Du dypper eit stykke bollebrød i kjøtbuljongen og super i deg herligheita.

Men berre gløym det med reinsdyr, ikkje alle har eit reinsdyr liggande i frysaren. Det er like godt å ha rørt jordbærsylte iblanda rips frå i fjor oppå bollebrødet. Eg lager deigen i kjøkkenmaskin og doblar oppskrifta. Dermed får eg to brett og kan fø eit heilt fotballag.

Så er det slik at forma passar akkurat nedi eit plastbærenett og du kan frakte bollekaka dit du vil. Du kan endåtil plassere ho på bagasjebrettet på sykkelen din og suse rundt med ho i skog og mark, berre du beheld ho i forma eller at ho er frosa.

Eg prøver altså på alle måtar å få i meg kvardagsmat for tida. Etter at eg har vore i 4-5 konfirmasjonar i mai og juni er magen i ulage og eg tenkjer at fisk og brød er tingen. Derfor fann eg fram denne oppskrifta med fisk og grønsaker. Eg tenkjer at kvardagsmaten er best!

Bollebrød

50 gram margarin

7 dl vatn

50 gram gjær

1 ½ ts salt

1 ss sukker

1 egg

ca. 17-18 dl sikta kveitemjøl

Smelt margarinen og tilsett vatn. La dette verte 37 grader. Smuldre inn gjæra og ha i salt, sukker og eit lettpiska egg. Tilsett mjølet til slutt. Ta ikkje i alt mjølet på ein gong. Kjenn på deigen etterkvart som du har mjølet i slik at deigen ikkje vert for hard men heller ikkje for laus. Forhev han i 30 minutt under eit klede. Legg deigen på bakebordet med litt mjøl under og del deigen i tre. Rull ut tre tjukke pølser og del kvar pølse i 10 stykker.

No har du 30 emne som skal rullast til runde bollar. Sett desse side om side i ei langpanne som tilhøyrer komfyren din. Bruk gjerne bakepapir under eller smør forma godt. Du treng ikkje sette dei kjempetett fordi dei skal heve i ca. 25 minutt og då hevar dei seg på ein måte mot kvarandre. Berre hev dei godt, det gjer dei luftigare.

Pensle bollane med eggemjølk eller berre mjølk og strø sesamfrø, valmuefrø, solsikkefrø eller havregryn over dei. Steik bollebrødet midt i omnen på 220 grader i ca. 20 minutt. Pass på at dei vert passe steikte.

Bakar du dei i ei kjøkkenmaskin kan du like godt doble oppskrifta og lage to. Kven veit, kanskje kjem fotballaget ditt på besøk før kvelden er omme. Om ikkje, frys brødet ned og overrask svigermor.

Fisk i form med grønsaker

½ -1 brokkoli

½ -1 purre

½ boks mais

5-600 gram sei eller anna kvit fisk.

Strø over salt og pepar og evt. anna krydder som du måtte ønskje. 

3 egg

2 dl mjølk

1-2 tomater

Litt riven kvitost på toppen.

Smør ei eldfast form med margarin. Legg godt vaska grønsaker i bitar i botn på forma. Så legg du bein- og skinnfrie fiskestykke over grønsakene. Bland egg og mjølk lett saman og slå over. Skjer tomatane i skiver, legg dei utover og ha riven kvitost på toppen. Gratiner forma i omnen på 200 grader i ca. 40 minutt. Sjå etter at det ikkje svir seg og sjekk at ho er ferdigsteikt før du tek ho ut av omnen. Størrelsen på forma avgjer du sjølv etter kor mange som skal til bords. Server kokte poteter til. Du treng ikkje salat til, for her er så rikeleg med grønsaker i forma. Bon apetitt!

Hylleblomstmoro

I desse jonsoktider ser vi vonaleg svarthyllen blomstre rundt omkring i nabolaget. Sunnmøringane er priviligerte som har svarthyll ved kvar ei husnåv, her i Tigerstaden er den vanskeleg å finne. Eg har funne ein svarthyll på Ekeberg, det er det heile, så langt. På Leikong har vi ein diger svarthyll i hagen, og det er som å rappe godteri frå småungar å lage nydeleg saft både av blomar og bær.

Her skal du få lære å lage saft av blomane, det høyrer midtsommaren til. Styr unna raudhyllen. Den er lett å skilje frå svarthyllen ved at den har blomar som lange duskar, nesten som syrinblomar, medan svarthyllen har flate blomebukettar, nærast små paraplyar. Når bæra kjem er det endå enklare å skilje dei frå kvarandre ved å sjå på bærfargen, men blomesafta er meir spennande på smak og lettare å bruke, så utfordringa er å sjå kva som er svarthyllblomar. Du kjenner dei på den deilige, aromatiske honninglukta, som angar av sommar.

Hyll har blitt moderne dei siste par åra. Viss du gjer eit nettsøk på hylleblomster får du masse treff, og mange kule restaurantar har hylleblomstgelé, hylleblomstdrikk og liknande på menyen. På dei kulaste barane i Oslo får du kjøpt rådyre flasker med utspedd hylleblomstsaft i staden for øl. Barfolka blandar drinkar med svarthyllsaft, og du kan og få den som sider. Då er den som regel svenskprodusert, og heiter fläder.

Svarthyll har medisinske verknader og seiest det, den skal verke vassdrivande og mildt bakteriedrepande. Difor har både saft av blomane og bæra vorte brukt mot forkjøling. Blomane er rike på flavonider og mineral, mellom anna kalium. I fjor lagde eg masse saft, og det skjedde på impuls, utan oppskrift eller plan – som vanleg, ville nokre som kjenner meg seie.

Eg og tenåringen plukka to plastnett fulle med hylleblomster med saks. Dei fylte vi i ein stor plaststamp, slo over vatn til blomane var dekte, og lot det stå med lok på i to døgn. Så silte vi frå blomane, og helte vatnet over i to digre gryter, sikkert ti liter i kvar. Vi skar alle sitronane samvirkelaget på Leikong hadde i skiver, krysta dei, og hadde skal, kjøt og det heile oppi grytene.

Safta vart kokt opp, og så skumma vi av alt som samla seg på toppen. I tillegg silte vi safta gjennom eit klede eitt par gonger for å få den klar og fin. Så hadde vi i masse sukker, og all vinsyra og sitronsyra vi fann i mor sine skap. Vi smakte og smakte, til vi syntest det vart passe søtt. Det skal vere ein ganske intens søtsmak, for safta skal tole å bli utspedd. Og dess søtare den er, dess betre held den seg. Samstundes må syra frå sitronane og sitronsyra vere med på å balansere søtsmaken og blomesmaken, elles kan smaken bli emmen. Når safta smakte godt, tømde vi den på kokte flasker.

Vinflasker passar strålande, men det var det lite av på Leikong. Vi fann bestemor sine gamle saftflasker, ei av dei greidde ikkje presset og sprakk, men dei andre klarte seg. Flaskene vart korka med ½-korker som vi fann i kjellaren. Det viktigaste for å få saft til å halde seg er at den er oppkokt, at den er søt og god og at den vert fylt på sterile flasker. Eg brukar å køyre flaskene i oppvaskmaskina, og så legg eg dei i steikeomnen ei stund på 100 grader. Korkene kokar eg i reint vatn. Så vidt eg huskar hadde eg og ørlite Atamon på kvar flaske før eg fylte safta på. Då er du sikra frisk, myglfri saft til godt over neste sommar.

Når eg så hadde safta klar, og kjende kor god ho var, gjekk eg amok med kreative løysingar. Eg lagde gelé med Certo, hylleblomsteddik og då eg kom attende til Oslo lagde eg hylleblomstsorbet ved å køyre den i ismaskinen. Deilig! No har eg fått samla meg, og kome over det eksperimentelle nivået, så her skal du få ordentlege oppskrifter på det eg har laga. Slik gjer du det:

Hylleblomstsaft

50 klasar hylleblomster

4 sitronar

2,5 liter vatn

3 kg sukker

75 g sitronsyre (kan bytast ut med vinsyre, sjå på pakken, og smak deg fram)

Legg blomane i eit kar av plast, og slå vatnet over. Skjer sitronane i skiver, og ha dei i karet. La det stå i to dagar. Sil frå blomane og sitronane gjennom eit klede (pass på at det ikkje er vaska med skyllemiddel!), og ha ”safta” over i ei gryte. Kok opp, og saml opp det som kjem til overflata. Sil det gjerne ein gong til. Rør i sukkeret og sitronsyra. Kok opp, og skum av igjen. Smak om det skal meir syre eller sukker til. Hell safta på reine, sterile flasker med ein knivsodd Atamon. Kork flaskene, og oppbevar dei kjølig.

Hylleblomstgelé

1,5 liter ferdig hylleblomstsaft

1 flaske Certo

Kok opp safta. Ha i Certo, og la blandinga fosskoke i eit minutt. Hell geléen på reine, sterile glas. La den stå kaldt nokre dagar. Er geléen ikkje stiv etter to-tre dagar så ikkje gje opp. Berre la den stå, min brukte nærare ei veke på å bli skikkeleg. Bruk geléen til kjøtrettar eller til ein god paté på rista brød.

Hylleblomsteddik

3 dl ferdig hylleblomstsaft

0,5 dl eddikessens

Bland saft og essens. Ferdig! Hell på ei fin flaske, og bruk eddiken til dei finaste salatane dine. Legg gjerne nokre friske blomar på flaska, men då må du bruke den ganske raskt, elles blir det ganske udelikat etter ei stund.

Hylleblomstsorbet

0,3 liter hylleblomstsaft

0,3 liter vatn

Skal av ein sitron

Riv sitronskalet, pass på at du ikkje får med det kvite frå sitronen. Bland safta med vatnet, og ha i sitronskalet. Har du ismaskin så køyrer du den med blandinga i. Har du ikkje, så heller du blandinga i ein metallbolle, og set i frysaren. Ta bollen ut, og rør i den med ein gaffel kvar halvtime til den har blitt stiv. Server saman med ein jordbærsorbet til tynne fine pannekaker eller på toppen av ein brownie.

To enkle tilbehør

Er det ikkje ofte der det strandar med kreativiteten, når ein kjem til tilbehøret? Som regel vert det ein salat med issalat, litt ruccola, sherrytomatar og fetaost, til nød litt sukkererter. Ingenting gale med ein slik salat, men det er mange andre variantar som er meir spennande og som skaper variasjon på bordet. 

Eg hadde ein stor fest i hagen på torsdag, etter at det hadde regna frå seg, og nokre av dei oppskriftene dokke har fått dei siste dagane er derfrå.  Gnocchiane, torsken og capunataen vart spist opp av mine trivelege kollegaer. I tillegg fekk dei honningmarinert kylling med salvie, som eg kjem til å skrive om seinare i veka.

I dag skal du få oppskrifta på dei to tilbehøra (i tillegg til capunataen), aspargesbønner i vinaigrette og honningbakte tomatar. Oppskriftene er for ti personar med eit anna grønsakstilbehør. Slik gjorde eg det:

Aspargesbønner i vinaigrette

500 g aspargesbønner

1 dl kvitvinseddik

½ ts urtesalt

1 ts sukker

1 ts sennep

2 dl olje

To eggekviter

Rens bønnene, og kok dei i tre-fire minutt. Legg dei raskt i kaldt vatn og så på fat.

Bland saman alle vinaigretteingrediensane i ein høg bolle, og køyr den glatt med stavmiksar. Smak den til. Slå vinaigretten over bønnene og server. Eggekvitene i dressingen gjer at den emulgerer, og vert stabil. Oljen og eddiken skiljer seg altså ikkje slik som ein vanleg vinaigrette.

Hos meg hadde vi så mange ting å lage til at bønnene vart kokte eitt par timar før dei skulle serverast. For å bli litt lunkne fekk bønnene ein rask tur saman med litt smør i den store steikepanna vi hadde ute.

Dei honningbakte tomatane er så enkle å lage at det er nesten flaut. Men dei ser fantastiske ut, og smakar likedan, søte og aromatiske. Dei sto nederst i omnen saman med fisken og godgjorde seg. Slik gjorde eg det:

Honningbakte cherrytomatar

40 cherrytomatar

1 ts flaksalt

Litt hakka timian

3 ss olivenolje

2 ss honning

Sett omnen på 180 grader. Sett tomatane tett i tett i ei eldfast form. Strø over urtesalt, og ringle over olivenolje og honning. Bak tomatane i omnen på 180 grader i 20-25 minutt.

Eg fann fine cherrytomatar på kvist, og kunne ikkje halde meg frå å legge dei i forma med kvisten på, det såg så lekkert ut. Det er ein smule upraktisk når ein skal forsyne seg, men ikkje verre enn at ein kan legge fram ei saks for å klippe dei av stilken.

Dette er eit fint kvardagstilbehør og, du kan også bake tomatane i porsjonsformer viss du har det.

 

Skapet mitt

Syrin utfordra meg til å vise fram skapet mitt, eg går ut frå at ho meiner det som eg har parfymer i.

Eg syns ikkje eg har så veldig mykje, eg veit om folk som har meir enn meg, men eg har kanskje meir enn lands-gjennomsnittet. 

Det skulle ikkje mykje styling til, men vanlegvis står dei store flaskene på eit brett av tauverk, så eg tok dei av det slik at også dei låge skulle synast. Det brettet brukar eg fordi det gjer det enkelt å ta ut alle på ein gong når eg har besøk av parfymeinteresserte. 

I den øvre hylla står alle dei store flaskene, sjølv om eg stort sett kjøper minste storleik når eg kjøper ein ny parfyme viss det finst ein liten. Eg byttar ofte, og brukar ikkje kvar duft intenst over lengre tid. Difor vil eg unngå at dei vert øydelagde slik dei kan bli viss dei står lenge. 

I hylla under står alle småflasker (under 30 ml), og prøvene i ammunisjonseskene sine. Trettenåringen har okkupert ein av dei, så eg må ha fleire. Dei to som står oppå kvarandre innerst til venstre er fulle.

Den mørke boksen til venstre er til alle strips som eg nyleg har hatt med meg heim, samt prøver som eg planlegg å skrive om. Den står vanlegvis ved sidan av datamaskina. 

Regnet i går

Gimle og meg

-Mitt forhold til Gimle parfymeri har vore ambivalent. Eg har følt at eg har vore i veien når eg var der, samstundes har dei fantastiske dufter som ingen andre har og som eg gjerne ville lukte på.

Å kjøpe ein parfyme er annleis enn å kjøpe ei bukse. Med buksa går du i prøverommet, og passar den blir den med heim. Ein parfyme må ein gå med, gjerne fleire timar, og dessutan finst det så uendeleg mange å velje blant. 

I dag hadde eg bestemt meg for å kjøpe Acqva de Zucchero. Den var dei sjølvsagt utselde for, men under over alle under, eg fekk med meg prøven heim, får ein sms når den er tilbake, og kan bytte inn prøven i mi eiga flaske. Det kallar eg service! Parfymeleige, på ein måte. 

Eg prøvde også på meg Laura Mercier L’Heure Magique, den er deilig, men toppnotane har meir sjarm og særpreg enn botnnotane. Den døyr litt på meg. 

Neste tur til Gimle blir for å prøve Hanae Mori-duftene. Eg fekk dei med meg på papir, og dei luktar heilt fantastisk, men eg må ha dei på kroppen. Viss Magical moon utviklar seg godt på mi hud kan den bli ein skikkeleg hit. På papir er den nydeleg, veldig romantisk, fruktig på ein lite plagsom måte, og det virkar som den har god staying power. Men det får bli neste laurdag.

 

Tapenadebakt torsk

Torsk er utruleg lett å lage til, den harmonerer godt med andre råvarer og blir ikkje tørr og trist. I går lagde eg tapenadebakt torsk, ein enkel rett som går fort å lage, og som ein kan førebu i god tid før den skal serverast.

Det er ein kunst å få torskestykka nokolunde like store. Skjer ut beina, og del den tjukke i tre eller fire, alt etter kor stor torsken er. Så kan du ta dei tynne delane, og rulle dei eller brette dei slik at dei vert omtrent like tjukke som ryggstykka. 

Tapenaden kan du lage fleire dagar i førevegen. Tapenade er ein mos av oliven, med kapers, urter og ansjos. Du kan lage den med grøne eller svarte oliven, er føretrekkjer dei grøne. Svart tapenade er vanlegast i Italia, så eg er ikkje heilt “korrekt” her. Men min grøne har eg lagd sidan åttitalet, og det er masse nostalgi i at den er akkurat slik som dette. Tapenaden lagar du slik:

Tapenade

300 g avrente grønne oliven utan stein, gjerne med paprika i midten

2 ts provence-krydder

3 fedd kvitløk

6-8 ansjonsfiletar pluss laken

1 dl olivenolje

1 ss kapers

Ha alt i ei matmølle, og køyr det til ein glatt puré. Tapenade er godt på toast, i ostesmørbrød og utspedd som salatdressing.

Tapenadebakt torsk

180 g fisk per person

1 ss tapenade per fiskestykke

Sett omnen på 180 grader. Legg fiskestykka i ei form med bakepapir. Dei kan godt ligge tett. Dryss litt salt og peppar på filetane. Legg ei skei tapenade på kvart torskestykke. Bak fisken på 180 grader i 15 minutt. Server med aioli, sitronbåtar og saltkokte poteter eller gnocchi.

Shoppingalarm!

Eg skreiv om Karl lagerfeld Kapsule Floriental for ei stund sidan, og den har blitt ein stayer på parfymehylla. Ein deilig parfyme! I dag gjekk eg igjennom Byporten Kjøpesenter, og stakk hovudet (heilt tilfeldig) innom parfymeriet Fredrik og Louisa.

Der har dei Floriental til halv pris! Den skal ikkje gå ut av produksjon, men dei skal slutte å føre den. Det er eit kupp!

Dei sel også alle parfymene Elisabeth Arden distribuerer (Red Door, Green Tea, Mariah Carey, Britney Spears) til 199,- per flaske.

Det er ikkje ofte parfymer er på salg her i landet dersom dei ikkje skal gå ut av produksjon, så viss nokon av desse er av dine favorittar så er laurdag den store parfymeshoppedagen!

Ein deilig kveld

 

-tenker eg å ha her for meg sjølv. Resten av gjengen skal til Sommarland i Bø, og eg skal rydde litt i huset etter ein strålande fin fest i går med like strålande fine kollegaer.

Det blir restemiddag, og det er heilt OK. Gnocchi med asparges og risotto med honningmarinert kylling er det vel ingen som seier nei til? Capunataen gjekk dessverre med, for den var så god.

Eg ynskjer alle som kjem innom ei fredeleg helg!

Meir italiensk – capunata

Har du hatt den kjensla nokon gong at du tenker tilbake på noko du spiste dagen før, og angra på at du ikkje spiste litt til av det, for det var så godt? Slik hadde eg det første gongen eg smakte capunata, den sisilianske grønsaksrøra som har noko til felles med den franske ratatouillen, bortsett frå at den er mykje betre.  Eg spiste det på den fine italienske restauranten Trattoria Al’Muntagnolia i Fuggerstrasse i Berlin, stamrestauranten for musikarane i Berlinfilharmonien tidleg på 2000-talet.

Capunata er eit døme på dei magiske smakseigenskapane til aubergine, ei grønsak som smakar bittert og rart på eiga hand, men som saman med andre grønsaker, urter og krydder verkeleg gjev ein rett eit løft. Capunata er ein sursøt grønsakssalat som vert servert kald, men som vert varma opp under tillaginga. Som med all slik mat finst det like mange oppskrifter som det finst husmødre. Slik gjorde eg det:

Capunata

2 auberginar

Salt

2 løk

2 raude paprika

4 stilkar stangselleri

2 dl olivenolje

1 ss sukker

Ein neve kalamataoliven

4 ss hakka persille

3 fedd kvitløk

2 boksar tomatar

4 ss raudvinseddik

Salt og peppar

30 g hasselnøtter

Skjer auberginane i skiver, og så i terningar. Dryss terningane med salt, og la det renne av, gjerne i fleire timar. Tørk av dei til slutt. Rens dei andre grønsakene, og hakk dei fint. Varm opp oljen i ei steikepanne med høge kantar, og friter aubergineterningane i oljen. Ta dei ut med ei fiskeause, og legg dei på handklepapir.

Fres løk og kvitløk i det som er att av oljen. Ha i stangsellerien, og la den frese litt. Gjer det same med paprikaen. Slå på tomatar, og ha i eddik og sukker. La det heile koke eit kvarters tid. Smak til om det trengst meir sukker, eddik, salt eller peppar. Ha i oliven. La det heile kolne, capunata kan godt lagast i god tid. Det held seg i opptil fire-fem dagar i kjøleskapet.

Rist hasselnøttene i tørr panne, og gni av mest mogeleg av skalet på nøttene. Grovhakk nøttene, og dryss over saman med persille. Server åleine, eller som tilbehør til kjøt- og fiskerettar.

Italiensk “ballj”

I dag har eg lagd det som i det italienske kjøkkenet kjem nærast opptil den sunnmørske ballen; gnocchi. Så vidt eg har klart å bringe på det reine uttalar ein dette ordet njåkki. Eg lærte på den harde måten at ein ikkje uttalar det njokkji. Då eg sa det til ein italiensk kelner som kom med steikt fisk til meg, han kom med endå ein porsjon med steikt fisk…

Gnocchi er eit tilbehør som kan brukast ved sidan av kjøttrettar, ein tradisjonell bolognesesaus eller pesto. Den vert laga av ei blanding av kokte, moste poteter og ei overraskande stor mengde mjøl.

Eg salta litt (ikkje alle oppskrifter har med salt i sjølve deigen) og litt parmesanost. Dette er ein stor porsjon, men gnocchi er billig å lage, og når du først gjer det kan du like gjerne lage ein stor porsjon og fryse ned halvparten.

Som med ballj er gnocchi best med gamlepoteter. Dei har mykje tørrstoff, og bitt saman desse potetdingsane på ein god måte. Nypoteter har for mykje væte i seg, og vert seige og rare. Eg brukte det tradisjonelle italienske mjølet, tipo fino. Det har ei mykje finare utmalingsgrad enn det norske. Det gjev mindre fiber, men ei fantastisk evne til å bitte væte, som i gnocchideig, i fersk pasta eller i bakverk.Slik gjorde eg det:

Gnocchi

1 kg gamlepoteter, eg fann beate

220 g mjøl, gjerne tipo fino

1 ss salt

1 egg

50 g riven parmesan (kan droppast eller utsetjast)

Kok potetene, og la dei kolne. Skrell dei og press dei gjennom ei potetpresse eller mos dei med ein potetmosar. Bland saman mjøl, potetmos, egg, parmesan og salt til ein jamn deig.

Trill deigen ut i lange pølser, tjukke som ein dametommel. Kutt gnocchiane ein centimeter breie, og trykk dei litt med ein gaffel dyppa i mjøl. Kok dei i godt salta vatn i 2-3 minutt til dei flyt opp. Fisk dei opp med ein fiskespade, og legg dei på eit vidt fat.

Eg planlegg å steike mine gnocchiar i smør med urter og asparges, men det skal eg gjere i ettermiddag, så i kveld får du kanskje bilde av det.

Deilig nykål

No har nykålen komt!

Saftig, sprø og fin ligg den i grønsaksdisken og ventar på å få bli med heim. Den passar til det meste, men alle tradisjonelle rettar med kokte poteter med saus vert betre med fersk nykål som så vidt har hatt ein liten tur i kokande saltvatn.

Eg skar kålhaudet (ja, eg veit det heiter hovudet, men vi seier ikkje det…) i fire, og dampa det i to-tre minutt i godt salta vatn. To barneskeier salt til 7-8 dl vatn blir passe syns eg. Ein sprut sitronsaft i vatnet gir god smak. 

La kålhaudet renne godt av, det er utruleg kor mykje vatn som gøymer seg inne i ein slik skalle.

Så lagde eg ein deilig sommarsaus, og serverte med noko så enkelt som steikte fiskekaker og nypoteter frå syden. 

Dette er sommarsmak for meg, sjølv om eg måtte ta på meg sokkar i ettermiddag, så kaldt var det. No må det bli sommar snart, ikkje berre kalendersommar!

 

Ein tur i hagen

Eg må nok innrømme at hagen min har eit visst preg av kaos. Fargane passar ganske godt saman, men eg har ikkje hatt tilstrekkeleg oversikt over kva form plantane får når dei er store, så dei står plassert litt hulter til bulter. 

Fargeskalaen er frå kvitt til mørk lilla, her ser du ein vakker geranium, grasløkblomar og salvie som får ein nydeleg lillafarge.

Kaotisk men fint, syns eg.

Vekas nyvinning er denne lukestaken, eller kva den heiter. Med den kan eg luke innimellom plantane sjølv langt inni bedet, og det trengst, for vassarven lever herrens glade dagar blant dei andre plantane mine. 

Den kjem frå Osloområdets beste rosebutikk, Hesleberg på Vollen i Asker. Der har dei flotte reiskapar, i tillegg til masse nydelege roser i topp stand. Godt humør har han og, han som driv det. I fjor kjøpte eg meg ein skikkeleg solid plantespade, og i år vart det altså lukestaken.

For folk som er dårlege til å ligge på kne i beda må denne vere heilt perfekt, kan eg tenke meg. Og så funkar det altså for dei som har det som meg, at beda er for djupe til å kome til på nokon fornuftig måte. Smart!

På bildet ser du mest grønt, men snart blomstrar rosene og blomsterertene og det blir kjempefint! 

Terter på 1-2-3

I dag har Heidi lagd lekre små terter, som ein kan lage på førehand og ta fram om ein skulle få gjestar. Dei er også fine små porsjonsdessertar når du har sommarselskap. 

Alt godt

Dette er godsaker ein sommardag til ein kopp kaffi eller te. Du fyller terta av det du måtte ha av vekstar rundt deg. Bær, frukt eller noko hermetikk frå skapet, eller kanskje ein kombinasjon. Frukta kan leggjast på ei seng av vaniljekrem – viss det er til fint. Du kan lage desse så kunstferdige du vil og du kan gjerne pensle dei med litt halvstiv sitrongele til slutt. Tertene kan du lage i god tid i førvegen, oppbevare dei i ein boks og ta dei fram etter behov. Deigen kan og oppbevarast i kjøleskåpet over lengre tid.

Det var vanleg før i tida å lage tørre kaker til sommaren. Kvinnfolka hadde då ofte lite tid på kjøkenet, for det var mykje utearbeid som måtte gjerast. Dei bakte opp tørrkaker i god tid før slåttonna byrja, og dei fylte gjerne ei heil lita meierispann med godsakene. God mat har alltid vore viktig del av eit arbeidsfellesskap, og alle fortente noko godt etter ein hard arbeidsdag ute!

Små fruktterter

100 gram sukker

200 gram smør eller margarin

300 kveitemjøl

1 egg

 Bland sukker og kveitemjøl og kna inn margarinen. Tilsett egget og gjerne litt vatn om deigen vert for hard. Smelt margarin og pensle sandkakeformene eller andre små former med smelta margarin. Strø på litt mjøl slik at dei ikkje set seg fast. (Det brukar dei i grunnen ikkje å gjere.) Så får du pynte dei slik du vil. 

Utsikta i kveld

-Vakkert, ikkje sant?

-Og så litt reklame.

Eg driv vanlegvis ikkje med det, men nokre ting fortener å bli reklamert for, og då let eg prinsippa fare. 

Viss du er i Oslo, køyrer opp Maridalsvegen, og svingar inn i Carl Kjeldsens vei, finn du eit lite blomsterutsal i Carl Kjeldsens vei 79. Der held den hagegale Ragnhild på med blomane sine, og for nokre blomar! Ho plukkar ut plantane som om ho skulle ha dei til sin eigen hage, ho seg stiklingar og ho har eit utval av fuchsia som er til å døy for. 

Der finn du plantar og vekstar som Plantasjen ikkje ein gong har høyrt om, stauder, sommarblomar og urter omeinannan. Dersom det du kjøpte i april byrjar å bli litt pjusk no, bør du ta turen til henne. Denne veka har ho sommarsal, for ho held på berre fram til jonsok. Sjansen for å gjere plantekupp er overhengande. God tur!