No er det like før eg passerer 60 000 besøk – kanskje berre i løpet av nokre dagar! Eg har hatt spørjerundar før, og det vil eg ha denne gongen og.
Har du eit spørsmål om mat, bjuti, parfyme, urter i hagen eller noko anna av det eg skriv om, så fyr laus. Eg lovar å svare etter beste evne. Ein av spørsmålsstillarane får ein parfymemini i gåve!
No renn det over her.
Eg trudde eg var ferdig med plommer, men jammen kom ikkje foreldra mine innom med ein prix-pose full av flotte, blå plommer. Kva skal ein stakkar gjere? Vi har ete plommekaker, paiar og bakte plommer med is til dessert, og så må vi på’an igjen.
Syltetøy har eg ikkje lagd enno, og ein idé slo ned i meg; kan ein blande eple og plommer i syltetøy? Eg syns eplemos er ganske kjedeleg, sjølv om det av og til kan vere godt i tilslørte bondepiker, med krem, strøssel og litt kanel. Men saman med plommer kan det kanskje bli ein spennande, nyskapande kombinasjon?
Eg krydra syltetøyet litt, med stjerneanis og kanel, for å gje det litt rikare smak. Det smakar ikkje direkte krydder, det har berre ein meir kompleks, spennande aroma.
Å rense eple er noko med det kjedelegaste eg veit, så det er grunnen til at det vart berre ein kilo eple i oppskrifta. Berre å få ut alle kjernehushinnene er ei plage. Eg brukar eit melonkulejern, då kan eg enkelt fjerne kjernehuset med eit grep.
Er det framleis hinner igjen etter at eg har brukt kulejernet, fjernar eg det når eg deler opp epla.
Plommene rensa eg ved å dele dei i to med ein liten, skarp kniv på langs, altså frå stilkfestet og rundt langsmed “saumen” som er der. Då går det lett å vri den eine halvdelen mot den andre. Så fjernar eg steinen med kniven.
Slik gjorde eg det:
Plomme- og eplesyltetøy
1,5 kg rensa plommer
1 kg rensa eple
1,5 kg syltesukker
2 stjerneanis
4-5 cm kanelbark
1 ts sitronsyre
Ha frukta, krydderet, sitronsyra og sukkeret i ein tjukkbotna kjele. La det koke opp sakte medan du rører i frukta. La det heile putre i 10-15 minutt, til frukta er heilt løyst opp og krydderet har avgitt smak. Fisk opp kryddera.
Skum av skummet som dannar seg på toppen litt etter litt. Dette er avfallsstoff som ikkje bør vere med i syltetøyet, det gjer det grumsete.
Kok opp nokre liter vatn i ein stor kjele, og vipp oppi det du har av glas og lokka som passar til. Bruk ei pølseklype eller liknande, og ta glasa opp av gryta medan du let vatnet renne ut av dei. Sett dei først oppned på eit heilt reint handkle, og snu dei når dei har fått ein temperatur som gjer at du kan handtere dei. Ta opp loka, og la dei renne av og.
Bruk ei vid trakt, og fyll det varme syltetøyet i glasa. Desse glasa skal ikkje frysast, så dei må fyllast heilt opp. Skru på loka. Oppbevar syltetøyet mørkt og kjøleg, til dømes i ein kjellar.
Syltetøyet er allereie utprøvd påei brødskive med ein moden brie, det smakte fantastisk!
Eg var så heldig å vekse opp i eit hus med besteforeldre i, og det medførte mellom anna store sjansar for å få to middagar kvar dag. Vi åt middag klokka 12, og nede åt dei litt seinare. Eg trur ikkje vi var svoltnare enn andre ungar, men å få ein ekstra porsjon middag til å gli ned var aldri noko problem. ”Ka he dokke til middag?” – var innleiinga vi brukte for å sikre oss ein plass ved bestemorsbordet. Av og til, når dei to i underetasjen var lei av ungar som masa, eller kanskje hadde ”akkurat” med middag, svarte bestefar min: ”I dag he me oppattvarma greinaløyse!”
Men middag som kjem på bordet fleire dagar kan vere ein god ting, og når tidsklemma pressar kan restane etter ein god søndagsmiddag redde serveringa mandag etter trening og SFO. Slaktaren min hadde svinekam til sals på laurdag, og det er rimeleg og god mat. Eg hadde besøk frå Sunnmøre og mange til bords, og dermed vart heilsteikt svinekam redninga.
Eit steiketermometer er godt å ha ved slike høve, eg har investert i eit digitalt, som viser nøyaktig kjernetemperaturen på kjøtet. På den måten har du full kontroll, og slepp å bekymre deg for om kjøtet er rått eller uttørka. Svinekam er eigentleg berre ei lang rekke kotelettar, men heilsteiker du den med termometer vert kjøtet saftig og mørt, og ikkje tørt slik kotelettar ofte blir. Eg steikte svinekammen på 150 grader, og då tok det i underkant av 1 1/2 time før kjøtet nådde 76 grader, som er perfekt temperatur for svinekjøt. Slik gjer du det:
Til 4 personar:
1 kg svinekam
1 ss olje
1 ss tomatpuré
1/2 ts chilipulver
1 ts timian
2 ts salt
8-10 poteter
Set omnen på 150 grader. Skjer potetene i båtar, og legg dei i ei langpanne der du har lagt bakepapir i botnen. Det gjer at du sparer deg masse skrubbing av langpanna etterpå. Dryss potetene med salt og peppar, og ringle over litt olivenolje. Set langpanna inn lågt nede i ovnen.
Rør saman olje, salt, tomatpuré og krydder til ein pasta. Smør dette på toppen av svinekammen, og stikk steiketermometeret inn i den tjukkaste delen av kjøtet. Steiker du fleire stykker på same tid, stikk du termometeret inn i det tjukkaste stykket.
Legg kjøtet på rist, og set den inn i omnen over potetene. På den måten dryp kjøtsafta ned på potetene, og gjev dei ein nydeleg smak. Steik det heile ved 150 grader til kjøtet har fått ein kjernetemperatur på 76 grader, og potetene er møre.
Denne oppskrifta kan aukast viss du har fleire til bords, og einaste begrensinga er eigentleg storleiken på steikeomnen din. Som tilbehør kan du servere honningsteikte grønsaker. Kutt gulrøtter i bitar, og skjer raud løk i båtar. Får du tak i sukkererter, så ta ein god neve av dei og skjer dei i skrå bitar. Medan gulrøttene kokar i salta vatn, steiker du løken forsiktig i smør med litt ekstra salt og peppar til den er passe mør. Når gulrøttene har kokt i sju-åtte minutt, har du oppi sukkerertene, og let det heile koke vidare i to minutt til. Ha ei spiseskei smelta honning over løken, hell av kokevatnet på gulrøttene og sukkerertene, og bland alt i ei serveringsskål. Press gjerne over ein sitronbåt, og vri pepparkverna nokre gongar over det heile. Kombinasjonen av det søte, det syrlege og det salte er kjempegodt til det saftige svinekjøtet. Eg serverer dette kjøtet utan saus, potetene ligg i den deilige kjøtkrafta som du kan ause over som sjy.
Dette var festmiddagen, så kjem oppattvarminga mandag etter jobb. Sola varmar framleis i bakgården vår, så vi såg vårt snitt til å få eit av årets siste grillmåltid. Grilling av store kjøtstykke har alltid eit drag av risikosport over seg, men med forsteikt svinekam blir det enklare. Eg fyrte opp grillen, før eg raste inn for å lage ein bulghursalat.
Bulghur er knuste kveitekorn fulle av kostfiber og vitaminar, og mottakelege for alle smakar som blir blanda saman med den. Bulghur minner om cous-cous, men gryna er grovare. Eg føretrekkjer bulghur. Den klumpar seg ikkje, i motsetning til cous-cous, som krev litt jobbing for å bli ”presentabel”.
Min bulghursalat er i familie med den tradisjonelle Taboulleh, eit klassisk tilbehør til mat frå midt-austen. Slik lagar du bulghursalat:
Taboulleh
3 dl bulghur
1 ss smør
5 dl buljong
10 soltørka tomatar eller to store, friske
Ein halv raud løk
Eitt eple frå hagen
Hakka persille
Smelt smøret i ei gryte, og fres bulghuren på høg varme i nokre minutt. Slå over krafta, og dra gryta til side. La det heile stå medan du hakkar soltørka tomatar, eple og løk. Ha dei finhakka soltørka tomatane i ein kopp, og slå litt kokande vatn over. La dette stå i to-tre minutt, og hell så frå det varme vatnet. Brukar du ferske tomatar, så hakk dei grovt, og la det meste av væta renne av. Ha tomatane, hakka løk og eple i ein bolle.
Smak på bulghuren om den er mør, den bør stå i ca. 20 minutt. Hell frå viss det er buljong att i gryta, og slå den varme bulghuren over i bollen. Bland alt godt, strø over hakka persille og server. Har du grønsaker att frå den store familiemiddagen kan dei blandast i bulghursalaten, eller varmast opp og serverast ved sidan av. Denne salaten kan varierast i det uendelege, men hakka urter, løk og tomat i ein eller annan variant er alltid med.
Skjer svinekammen i skiver, og varm den på grillen. Det går fort, to-tre minutt på kvar side er nok. Pass på å snu dei ofte, for å unngå brannskadar. Server dette med ein klatt rømme til, og kjøkkenæra er redda i dag og!
På Gimle har dei ein fin serie som kanskje har hamna litt i bakevja. Flaskene ser litt mandige ut, men dette er velkomponerte unisex-dufter som definitivt fortener eit større publikum.
Eg har lukta på to av dei i dag, Vetiver Ambrato og Classic 1920. Vetiver Ambrato er ei woody-amber-duft, med ein god porsjon vetiver, som namnet seier. For meg blir opninga dominert av ein annan note, artemisia. Det er ein urtefamilie som omfattar estragon, malurt og burot, og den som har luka burot kjenner lukta.
Etter kvart vert den mildare, varmare og meir tiltalande, men på meg er den skarpe artemisia-noten så dominerande at denne måtte eg vaske av meg. Viss du ikkje har noko imot denne noten, har eg det frå sikre kjelder at når denne dufta tørkar inn er den fantastisk, varm og grøn på same tid. Eg kom altså aldri så langt.
Classic 1920 er i ein heilt anna divisjon. Sjølv om dei deler mange av notane, så er dette ein klassisk, frisk parfyme, og markant mandig etter mitt skjønn. Eg ville ikkje gå i denne, men eg ville følgje etter ein mann på gata langt avgarde viss han hadde denne på seg.
Den byrjar med ein sitrusnote som eg trur må vere mandarin eller appelsin, den har iallfall noko søtleg over seg, men ikkje emment. Så utviklar den seg vidare med meir krydder og amber, nok til at det blir spennande, men ikkje overveldande. Varmen kjem med eit hint av tobakk, den urøykte, altså, musk og noko urteaktig som nok er timian.
Classic 1920 er ikkje ei stor, komplisert duft, men smakfullt sett saman. Denne dufta vil aldri bli feil, for mykje eller “bad taste”. Den er elegant, kanskje meir ein dress-parfyme enn ein shorts-parfyme. Sjølvsagt vil huskjemien påverke denne mykje, som den gjer med alle dufter. enkelte notar blir feil på enkelte personar, og enkelte “forsvinn”, og komposisjonen kjem i ubalanse. Men Classic 1920 er ikkje eit risikoprosjekt, det er ei duft som mange vil like.
Før vi veit ordet av det er haustetida over oss. No er skogen full av gull i form av kantarellar og liknande, som står og ventar på å få kome i grytene våre.
Dei siste åra har eg plukka mykje sopp, og byrjar få taket på det. Nokre hovudreglar må ein alltid følgje: Plukk aldri sopp du ikkje er 100% sikker på, og gå alltid med erfarne soppfolk dei første turane. Ei bok er fint, og skal alltid vere med i korga, men likevel kan ein ta feil når ein bestemmer soppar etter bok dersom ein er for rask og unøyaktig. Ta med ein liten, skarp kniv og ein bakepensel på tur, så har du gjort unna den verste rensinga før du kjem inn, og det vert mindre rusk og rask inne.
For å få til det med sopplukking løner det altså å snakke med erfarne soppfolk som går i det same terrenget som du skal gå i. Det varierer frå stad til stad kva som er vanleg å finne, og då må ein lære seg dei sortane først. Eg bur til dømes i sjampinjong-land (ja, Oslo har masse sjampinjong innanfor ring 2…) og har lært meg å bestemme dei. Bur du i eit område der det er lite sjampinjong å sjå er det ikkje nokon grunn til å bruke krefter på lære seg dei. Kremler finn ein alltid, og dei er lette å bestemme, så dei er ein fin sort å byrje med. Kantarellar, steinsopp og piggsopp er også ganske greie å ha med å gjere. I år har eg lært meg rimsopp, så suppa du ser bilde av her er mellom anna laga på det.
Syt for at du har ei ganske ny soppbok. Mange soppartar har fått ny vurdering, og soppar som var trygge før (som raudskrubb) blir ein no frårådd å ete. Nokre soppar, som skjeggriske, vert etne i Finland, men ikkje her i Noreg. Sånn er det berre.
Når eg finn masse perfekt sopp er det lett som på ein plett å ta vare på den. Eg sorterer kantarell og steinsopp for seg, og så let eg resten gå i ein blandingssopphaug. Kvar porsjon vert skoren opp i passe bitar, og så dampar eg dei under lok til dei fell saman. Vert det veldig tørt har eg i litt vatn, for å hjelpe til slik at soppen slepper si væte. Så let eg soppen dampe slik at den søkk i hop og væta fordampar.
Skal eg bruke den med ein gong, har eg i ein klatt smør, og så kjem det an på kva oppskrifta seier vidare. Dersom eg planlegg å fryse soppen, let eg den kolne på eit vidt fat før eg har den i boksar som eg merkar og legg i frysaren. Sopp som er dampa utan feitt held seg mykje lenger god i frysaren. Det er feittet som harsknar og gjer at den vert øydelagt. La heller soppen steike i godt smør når du har tint den, og skal bruke den.
Blandingssoppen kan eg stelle slik eg gjer med kantarellar og steinsopp, eller eg kan lage kraft av den. Det er ein fin måte å ta vare på matsopp som ikkje er så delikat etter ein runde i frysaren, men som har mykje god smak i seg. Krafta kan brukast til supper, sausar og gryter seinare. Ikkje fortel det til nokon, men du kan faktisk lage denne deilige krafta med alminneleg aromasopp frå butikken og. Du må ikkje gå i skogen for å få soppkraft. Slik gjer du det:
Soppkraft
Ein løk
400 g finrensa sopp
Ei stor eller to små gulrøtter
Ein liten bit selleri
10 cm purre
4 ss smør
4 fedd kvitløk
1,5 dl portvin eller raudvin
0,75 dl soyasaus
Safta av ein kvart sitron
15 dl vatn
2 laurbærblad
1 ts tørka timian
Rens og hakk grønsakene fint bortsett frå løken, som eg berre delar i to. Grovhakk soppen. Smelt litt av smøret i ei gryte, og steik løken på ganske høg varme, slik at den er litt mørkebrun på kantane. Ha i resten av smøret, og alle grønsakene. La dei surre slik at soppen fell saman, og alt får fin farge. Ha i væska og kryddera. La det heile koke opp, og skum av eventuelle avfallsstoff som samlar seg på overflata. Ha i timian og laurbærblad, og la det heile koke i ein og ein halv time.
Sil frå slik at du står att med ei klar (men heilt mørk) kraft. Denne porsjonen gir rundt ein liter kraft, eg sto att med ni desiliter, men det vil variere etter kor lenge du let krafta koke.
Så byrjar moroa. Eg lagde først ei rein kraftsuppe, det franskmennene ville kalt ein consommé. Då tok eg fire desiliter kraft, og spedde ut med fire desiliter vatn. Så smakte eg til med litt salt og peppar, og ei klype sukker. Eg freste nokre kantarellbitar i smør, og hadde i suppa, og det var det heile. Nydeleg!
Så kom den krema varianten. Fire desiliter kraft vart spedd ut med to desiliter vatn og to desiliter kremfløte. Litt salt og peppar måtte til her og, men sukker var ikkje nødvendig, sidan fløten runda smaken av så fint.
Til slutt sto eg att med ein desiliter kraft, den gjekk i kjøttkakesausen, og heva den til skyene. Mykje moro med enkle middel!
Då eg studerte hadde eg Viggo Hagstrøm som lærar. Det bygger seg alltid opp myter rundt lærarar som underviser ved same lærestad i mange år, og eg trur at nest etter Carl August Fleischer er det få det finst så mange historier om som Viggo. Han var ofte med på førsteavdelingsseminara, som vart halde på studenthytta Hoppeseter, og han stilte opp i sine brune spasersko, grøn nikkers, ganske trang battlejakke og slips – uansett ver og føreforhold.
Viggo er ein ivrig kunstsamlar, og samlinga hans av Per Krohg er eineståande. Han har så mykje kunst at kjøkkenet er teke i bruk til lager, og han et hos mor si, som bur i same hus.
I formuesrettslege fag omhandla døma han brukte ofte dyre maleri, eg huskar han forklarte oss begrepet remburs ved ei dramatisk historie om eit maleri som skulle selgast frå Norge til Frankrike med garantierklæringar, forsikringsavtalar, fraktsertifikat og alt anna som høyrer med ved slike høve.
Han underviste også i opphavsrett, men der var han lite praktisk orientert. Han tok alltid utgangspunkt i bildande kunst, og hadde ikkje snøring på inntektsmodellar innanfor film- og musikkbransjen, som trass alt er der dei fleste opphavsrettslege konfliktene oppstår. Mannen er i full vigør, han har heldigvis gitt opp opphavsretten og underviser no berre i formuesrettslege fag. Der er han lysande, og ei fryd å høyre på.
D2 har “oppdaga” Viggo, og har laga eit morsomt portrett av han i dagens utgåve, der han mellom anna blånektar på å ha vore kjærasten til Per Kristian Foss. Du finn det her.
På laurdag hadde vi det som sannsynlegvis vart den siste hagefesten for i år, og i dag regnar det. Sommaren er over, og vi sat inntulla i pledd med bål på grillen for å halde varmen.
Men det er fint med ein slik fest, der vi set på bordet haustleg overflod av god mat og godt drikke. Vi markerer overgangen til hausten og feirar den årstida då vi kan hauste alt som har modna.
Hos meg bugnar det av plommer, og eg leitar stadig etter nye, gode måtar å bruke dei på. Dei er søte og saftige, men må plukkast når dei er modne, og dei held ikkje lenge. Min kjøpmann frå Kashmir klagar over dei norske plommene, dei vert så fort skjemte i butikken, meiner han. Så kjøp dei når du finn dei, eller plukk dei i hagen viss du er så heldig å ha eit plommetre. I dag får du oppskrift på deilige bakte plommer, og viss du lagde plommeedikken eg foreslo for eitt par veker sidan så kan du faktisk bruke den i denne oppskrifta.
Eg likar også å bruke grønsaker som ikkje er så vanlege lenger. I salaten min i dag har eg neper, skorne i små terningar, slik at dei berre gir ein bitter og sprø smak utan å ta over og dominere smaksmessig. Det er ein spennande kontrast til den milde couscousen og og den saftige brokkolien. I Nord-Norge dyrka bestefaren min alltid neper, og ei periode hadde dei vel eit slags krisestempel. Men no er nepa eksklusiv og vanskeleg å få tak i, så bruk den når du finn den.
I tillegg til couscoussalaten har eg bakt sopp i omnen. Det er ein grei måte å lage sopp til mange på. Sopp fell veldig saman når den vert varma opp, for den gjev slepp på mykje av væta den har med seg frå skogen. Eg har ikkje fått vore så mykje i skogen denne hausten, så eg måtte ty til kjøpesjampinjong. Men den gjer nytta, og balanserer godt den lette salaten og det du måtte servere av kjøt eller fisk. Vi grilla kyllingfilet, og eg banka den ut slik at eg kunne lage ein rull av spekeskinke og kyllingbrystet som eg sikra med mentolfrie tannpirkarar.
Oppskriftene mine er store i dag, for eg lagde mat til ein fest med mange som ville smake. Salatoppskrifta må nok minst halverast dersom den skal serverast til fire.
Slik gjer du det:
Couscoussalat
250 g couscousgryn
2,5 dl kokande vatn
3 ss sitronsaft
1 ts buljong
4 stilkar vårløk
eit brokkolihovud
Fire små neper
100 g tørre, brune linser
100 g korintar
Ein paprika
Eit beger ruccolasalat
Kok linsene i godt salta vatn så lenge som det står oppgitt på pakken. La linsene kolne. Del brokkolien i bitte små bukettar, ikkje meir enn ein cm kvar. Kok dei i to minutt i salta vatn. La dei renne av, og kolne. Slå det kokande vatnet i ein romsleg bolle, og løys opp buljongen i det. Ha i sitronsafta, korintane og couscousgryna. Rør medan gryna syg opp væta, slik at det ikkje vert for klumpete.
Skrell nepene, og rens paprikaen. Hakk nepene, vårløken og paprikaen fint, og bland alt saman. Vend inn ruccolablada til slutt. Smak om det trengst meir sitronsaft, og kanskje trengst det og litt salt og peppar.
Bakt sopp
1 kg rensa sopp
1 dl olivenolje, extra virgin
Salt og peppar
Saft av ein sitron
Set omnen på 200 grader. Del soppane i passe bitar, og ha dei i ein bolle. Slå over oljen, og kast soppane rundt slik at dei får olje over heile seg. Kvern over salt og peppar, og ha dei i ei eldfast form. La soppane bake til dei har falt saman, og har fått fin farge. Det tek ca. 30 minutt. Ha soppane over i ei skål, og kryst over sitronsaft.
Plommedesserten kan du servere med vaniljeis, ostekrem, vaniljekesam eller rømmesaus. Slik gjer du det:
Bakte plommer
1 kg plommer
3 ss sukker
1 ts vaniljesukker
5 ss plommeeddik eller eplesidereddik
3 stjerneanis viss du har
Set omnen på 200 grader. del plommene, og fjern steinane. Del plommene i båtar, og ha dei i ei eldfast form. Dryss over vaniljesukker og vanleg sukker. Ringle over eddiken. Har du ikkje plommeeddik, kan du bruke eplesidereddik, sherryeddik eller eplejuice. Bak plommene i 25 minutt. La dei kolne litt. Lag gjerne plommene klare før gjestane kjem, og så set du den i omnen når dokke går til bords.
Ostekrem
1 pakke nøytral Philadelphiaost
2 ss melis
1 ts vaniljesukker
2 ss sitronsaft
3 ss matfløte
Pisk saman alle ingrediensane, og server det til plommene.
Rømmesaus
Same som over, men bytt ut kremosten med 2 dl rømme, og dropp matfløten.
Eit husbyte brakte oss til Nepal for tre år sidan. For eit fantastisk land! Venlege folk, vakker, gamal arkitektur, eit yrande dyreliv og behageleg temperatur gjorde at vi følte oss heldige som fekk oppleve dette. Vener og familie er allereie plaga med lysbildeframvising, eksotisk krydder, historier om levande gudinner og ville aper. No er det dokke matglede-lesarane som står for tur. I dag skal du få lære litt om nepalesisk matkultur.
Nepal er eit fjelland, og for oss nordmenn er det lett å føle seg heime der. Det er eit gjestfritt folk, og kjem du rundt på landsbygda kan du vere sikker på å bli boden ein porsjon med Dal Bath. Dal betyr linser, viss du ser på linseposane i dei norske innvandrarbutikkane står det ofte dal på pakken. Linsene kokar dei til ei tjukk suppe, som dei krydrar på tradisjonelt vis. Dei gule linsene er vanlegast, men du kan og brune brune eller grøne linser viss du har det i skapet.
Bath er ris, og den vanlegaste ristypen i Nepal er den aromatiske basmati-risen. Kvar familie dyrkar sin ris i sin eigen risåker. Rismarkene er delt opp og vert eigd av folk som gjerne bur eit stykke unna, men som har ein lapp med jord som dei kan dyrke risen sin på. To haustingar per år får dei til, og i dei varmaste områda får dei og ein runde med poteter i løpet av eit år. Der er det forhold for å drive! Det seiest at ein porsjon ris til ein nepalesar er nok ris til tre innvandrarar, og det er nok til 7-8 turistar. Nepalesarane syntest altså at vi åt nokre pingleporsjonar med ris.
Dal Bath vert servert med Tarkari og Aichar. Tarkari er dei grønsakene dei har den dagen. Det kan vere bønner, poteter (dei et ganske mykje poteter, faktisk!), blomkål eller tomatar. Ikkje gulrøtter, underleg nok, dei brukar dei berre rå i salatar og som pynt. Grønsakene vert delt opp, og steikte i ei blanding av karri, ingefær, kvitløk og gurkemeie. Aichar er ”pickles”, noko søtt, sterkt og/eller syrleg som ein brukar som ein liten ”piff” på smaken. Eg har ikkje med oppskrift på aichar her, for dei er ganske kompliserte, og tek lang tid å lage. Stikk heller innom den asiatiske hylla i nærbutikken din, og sjå om du finn ein indisk chutney eller ”pickles” som du har til dal bathen. Som du forstår er dal bath eigentleg ein vegetarrett. Norske pengar rakk langt i Nepal, så vi fekk og kylling til dal bathen. Det var tydeleg luksus, nepalesarar flest et dal bathen sin utan kjøt til.
Den andre nasjonalretten i Nepal er momo, ein slags dumplings som vert laga av ein mjøldeig som vert klappa til ein flat leiv, som dei pakkar inn krydra kjøtdeig i. Momo vert dampa som kinesiske dumplings, i dampekjelar av bambus eller aluminium. I dei største kjelane kan det vere plass til opptil fire brett med momoar. Kjøtet vert krydra med ingefær, chili og kvitløk, så det vert ganske ”hot”. Momoane vert gjerne servert med ein aromatisk tomatsaus, og sjølvsagt ris til.
Som du forstår, er det inga sak å skaffe ingrediensane til nepalesisk mat, dei har dei på samvirkelaget kvar som helst i bygdenorge. Så det er ingen grunn til ikkje å prøve seg på å lage ein smakebit frå Nepal. Slik lagar du Dal Bath til fire svoltne (norske) personar:
3 dl linser
7-8 dl vatn
1 ss smør
1 finhakka løk
1 ts riven, fersk ingefær
2 fedd kvitløk
Salt og peppar
Skyll linsene, sjekk at det ikkje er steinar blant dei (det hender ein sjeldan gong, og skaper berre inntekter for tannlegane). La linsene koke til dei er møre, ca- 20-30 minutt. Koketida kan variere frå linsetype til linsetype. Fres løk, kvitløk og krydder og smøret. Bland det inn i linsesuppa når den er ferdig.
Tarkari
600 g av det du måtte ha av faste grønsaker
3 ss matolje
1 ts riven ingefær
2 ts curry
2 fedd kvitløk
1 ts gurkemeie
2 dl vatn
Salt og peppar
Skrell grønsakene, og skjer dei i passe bitar. Varm opp oljen i ei låg, vid gryte, og ha i kvitløken og alt krydderet. Surr det heile på middels varme for å få ut all aromaen frå krydderet. Ha i grønsakene, og vend dei godt inn i krydderblandinga. La det frese utan å bli brent. Etter nokre minutt slår du over vatn, og lar det står å surre til grønsakene er møre. Pass på at det ikkje kokar tørt, men det skal ikkje vere i ein saus heller. Vil du servere kylling til dal bathen, så steik den på same måte som du steikte grønsakene til tarkari.
Momo er handarbeid, og kokka vår, Kausiliya, var ein fyndel med momopakkane. Dei skal vere pent folda i hop, for det er svært viktig at momoen ikkje opnar seg under dampinga, det ville vere stor skam. For å lage momo treng du ei panne du kan dampe i. Ein (rein!) fiskekjele vil sikkert fungere kjempebra. Slik gjer du det:
4,5 dl mjøl
1 ss matolje
1,5 dl vatn
1/2 ts salt
Elt deigen saman. Bruk kjøkkenmaskin, for den bør eltast 8-10 minutt. Ikkje ha i alt vatnet med ein gong, kor mykje vatn som skal til varierer med mjølkvaliteten, så det siste i litt og litt. La deigen kvile ein halvtimes tid. Kna den på nytt, og del den i emne omtrent halvparten så store som eit rosinbolleemne.
Fyll:
½ kg kjøtdeig, gjerne halvparten lammekjøtdeig
1 liten, hakka løk
1 ss finhakka kvitløk
1 ss finhakka ingefær
ei klype muskat
ei klype gurkemeie
ei klype tørka, malt chilipeppar
1 ts malt spisskummen
1 raud, fersk chilipeppar
2 ts salt
½ ts malt, svart peppar
Bland alt, kjøtdeigen skal ikkje speast noko til denne retten. Får du tak i fersk koriander, er det og godt i momoane.
Kjevle ut emna til runde leivar. Legg ein passeleg klatt med deig på kvar leiv, og brett dei saman som ein rund liten pakke. Smør rista du skal dampe på godt med olje. Elles kan momoen sette seg fast i rista. Fyll vatn i kjelen slik at det ikkje når opp til rista. Etterfyll eventuelt viss det vert tørt. La momoane dampe i 10-15 minutt til dei er gjennomkokte.
Server med ein tomatsaus av enklaste sort. Kok to boksar hakka, hermetiske tomatar til det er ein tjukk saus. Smak til med salt, peppar og sukker. Krydderet er i momoane, ikkje i sausen i dette tilfellet. Momo kan og serverast med ein aichar av eit eller anna slag. Momo er typisk lunchmat i Nepal, og er og eit godt døme på korleis det tibetanske kjøkkenet har påverka den nepalesiske matkulturen.
Eg hoppar over menneska eg har rundt meg, dei gjer meg stort sett lykkeleg heile tida, men her er det altså nye “greier” i livet ditt som har gjort det lysare dei siste månadane. Her er mine ti:
Kanebo Lip Treatment - Før skifta eg hud på leppene annakvar dag (ja, eg veit, skikkeleg ekkelt), men når eg byrja å bruke denne kvar kveld før eg legg meg slepp eg det. Og sjølv om flaska har berre 15 ml så har eg altså brukt den nesten eitt år utan at den er brukt opp. Bra!
Raphael Saadiq – Strålande soulsangar frå California – spelar i Oslo 15. oktober…
La prairie light fantastic cellular concealing – Skjular alt som skal skjulast i ansiktet. Veldig bra.
Walter’s mandler – Mmmmm…
Linda Olsson: La meg synge deg stille sanger – fin bok.’
Isabella – Det danske damebladet som gir deg tre ting på ein gong: Hage, interiør og mat. Jippi!
Min nye Iphone…
Body Shop Mineral foundation – oppfører seg fint, OK pris, og eg unngår den poreframhevande effekten som i.d.minerals har på mi hud.
Min nye plommefarga Chanel no. 82 Catalina leppestift - deilig!
Bjørnebæra i hagen min – det ser ut som om dei sprutar ut av veggen!
Kva er dine ti?
Eg var på eit musikkbransjetreff på Nationalbiblioteket like etter at det opna, og der fekk vi “goodiebags”. Vanlegvis inneheld goodiebags jålesaker i den verda eg ferdast i no, men den gongen var det altså musikk.
I min pose låg det litt forskjellig, men mellom anna fekk eg (sikkert ved ein feil) to eksemplar av Thomas Dybdahl si plate Stray dogs. Eg beheldt den eine, og ga den andre til ein eg bryr meg om til jul. Eg veit at der i huset har den blitt spelt mykje sidan då.
Songen Cecilia traff meg midt i hjarta. Videoen fortel ei vakker og vond historie om kva det inneber å elske ei jente som har blitt seksuelt misbrukt. Eg har ikkje opplevd det sjølv, men har jenter som har opplevd det nær meg. I denne vesle filmen såg eg situasjonar, reaksjonar og kjensler som eg kjende att.
No har Thomas Dybdahl kome med ei samleplate, som seg hør og bør når ein passerer tredve. På den finn du noko av musikken frå Rottenetter, mange gamle songar og så finn du Cecilia. Vel verd å få med seg.
cecilia,
you didn`t wanna give your heart away
you tear apart with angel eyes like bluebells
with trembling hearts, you leave your empty shells
cecilia,
you didn`t wanna leave it all behind
here I am
flesh and bones
here I am
flesh and bones
did he touch you?
shameful and disgraced?
did he rob your joy of the embrace?
cecilia,
you didn`t wanna give your heart away
cecilia,
you didn`t wanna leave it all behind
here I am
flesh and bones
here I am
flesh and bones
Kjekk og grei postar eg oppskrift på rognebærgelé, og eg må innrømme at eg underslo det faktum at det er iallfall seks år sidan eg lagde det sist. Første gongen eg gjorde det klatra eg i rognebærtrea på Nordstrand for å sette i gang fødselen på han som no snart er elleve, og som venta i seksten dagar over termindato før vi gjekk lei av å vente og eg grein meg til å få igangsatt fødsel.
Neste runde var i 2003. Då skreiv eg om rognebærgelé i Sunnmørsposten, og måtte nødvendigvis lage gelé for å ha noko å ta bilde av. Teksta eg posta her tidlegare er altså frå 2003, eg tilstår. No tenkte eg at her må noko skje, eg kan ikkje berre drive å late som om eg er ei prektig husmor. Her skal det lagast rognebærgelé etter eiga oppskrift. Eg rana eit rognebærtre i ein hage i Tyslevveien, fortsette bortover mot Ekeberghallen, og der fann eg meir, pluss nokre deilige, lyse eple på eit epletre som nokon hadde forlate. Perfekt!
Rognebæra vart rensa frå små sniglar med skal, eg kryssar fingrane for at ingen klarte å rømme. Dei eg fann skylte eg i do. Ein importerer ikkje nye snigeltypar inn til ring to.
Halvparten av bæra fekk ein tur i frysaren, like bra oppbevaring som noko anna, tenkte eg. Eg hadde faktisk ambisjonar om å gjenta den komparative studia med ein frosen batch og ein rett frå treet, men eg gav opp det på eit tidspunkt.
Epla vart befridde frå kjernehus og stilkar, eg tenkte at bæra er så beiske at dei ikkje trengde meir frå steinane. Så putta eg frosne bær, eple og vatn i ei gryte, og lot det koke opp. Det tok vinter og vår før bæra gjekk i oppløysing. Det heilte kokte sikkert ein halvtime, og til slutt knuste utolmodige meg bæra med ei sleiv.
Då sto eg att med ein ekkel oransj graut som akkurat ikkje gjekk oppi sila mi, så heile skiten velta. Påan igjen, og eg fekk stildra det heile opp att.
Der sto det og rann, og det kom nesten ingenting, og det som kom var rosa. Merkeleg. Eg trykte litt til, og det skulle eg ikkje ha gjort, då kom det oransj, matt gugge igjennom sila. Eg lot det stå, og gjekk laus på den delen av bæra som hadde stått i kjøleskapet. Same prosedyren vart gjennomført, og på eit tidspunkt kom eg på at eg skulle smake på den som sto og draup på benken for å kjenne om den hadde fått den sødmen den skulle ha etter frysinga. Fyttikatta, veit du kva kokte rognebær og eple utan sukker smakar som? Spy, ganske enkelt. Don’t try this at home, altså smake før sukringa.
Det er mogeleg at mine bær er plukka litt tidleg, og difor ikkje er så veldig saftige, men som nemnt har eg dårlege erfaringar med møll. Difor ville eg uansett gjere dette før møllen kom og åt trea reine. Eg syns det vart veldig lite saft av bæra. Eg endte opp med å bruke 4 dl vatn til 700 g bær og 350 g eple. Av dette fekk eg ca. tre dl saft, merkeleg nok. Etter å ha smakt på den søtaste av dei to batchane kom eg til at skilnaden ikkje kunne vere stor, og slo dei to saman.
Til saman hadde eg no sju dl saft, tjukk og fin. Såvidt eg kan forstå er det så mykje pektin i desse bæra og epla at geleringsmiddel strengt tatt ikkje er nødvendig. Det eg skumma av stivna i skåla før eg hadde fått rydda ferdig. Eg brukte likevel syltesukker, for det var det eg hadde. Eg kokte det heile opp, saft og sukker, og skumma og skumma. Til slutt sto eg att med vel 1 liter gelé som eg fylte på reine glas. Puh. Så mykje for lettvinte oppskrifter.
Og no? Den smakar faktisk ikkje så verst, denne geléen. Spysmaken er borte, og fargen er ikkje lenger rosa eller matt oransj, derimot blank og fin oransj. Eg er altså ganske fornøgd, sjølv om det å lage gelé ikkje var så enkelt som eg prøvde å late som då eg skreiv oppskrifta. Tilgje meg!
Kanskje eit nytt hobbyprosjekt ville vere tingen? Her er mitt tips: Tamponghandarbeid. Har du kome i overgangsalderen er det no ikkje tvil om korleis du skal få brukt opp tampongane du har til overs.
Sjekk særleg ut øyredobbbane nede til høgre. Som dei seier på nynorsk: hillarious…
I dag serverer vi verdens beste og enklaste muffins.
Eg er så heldig at eg har bjørnebær i hagen. Det er ein fantastisk busk, som gjev enorm avling viss den får stå i eit lunt hjørne og vekse fritt. Gå til eit hagesenter og kjøp tornefrie bjørnebærbusker, så har du til snop og dessert og gode kaker heile hausten. Dei modnar ganske seint, men det er jo deilig å strekke bærsesongen litt, i staden for å stresse heim frå ferie for å rekke å plukke bringebæra før dei rotnar.
Muffinsoppskrifta mi er så enkel at ungane mine lagar den med ei hand på ryggen. Inga pisking av smør og sukker kvitt, ikkje ein gong eggedosis treng du å lage så lenge du har huska å sette smøret fram på benken nokre timar før du skal bake. Er smøret hardt, bør du smelte det forsiktig i ei gryte.
For meg er dette opprinneleg eplekakeoppskrifta til mor mi, men seinare har eg funne den i mange kakebøker, så eg trur den er ganske universell. Men det viktigaste er likevel at muffinsane smakar himmelsk, kakedeigen kan brukast til ”alt”, og kakene blir alltid vellykka. Husk at det er eit hav av forskjell på om du brukar ordentleg smør framfor margarin i desse kakene.
Sist eg lagde desse utløyste eg faktisk ein ekteskapeleg disputt ute på plenen. Eg lagde muffinsa saman med guten min, og to av vennane hans. Vi var einige om at det var hyggeleg å spise dei ute, sidan sola skein. Foreldra til den eine kom forbi, og eg baud på ein muffins. “Dette er den beste muffinsen eg har smakt i mitt liv”, kom det ut av munnen på han før han fekk tenkt seg om. Kona, som sto og betrakta det heile, vart dødeleg fornærma, det hadde han tydelegvis ikkje sagt om hennar muffins. Så moralen er: Vil du gjere mannen din (eller kona di!) glad så bruk denne oppskrifta! Slik gjer du det:
Deilige bjørnebærmuffins
250 g mjukt smør
250 g sukker
250 g kveitemjøl
4 egg
2 ts bakepulver
3/4 dl mjølk
Sett omnen på 200 grader. Ha bakepulveret i mjølet, og bland det godt. Ha alle ingrediensane i ein bolle, og køyr røra glatt med ein handmiksar. Ha i mjølka til slutt. Er smøret ditt hardt, kan du smelte det, la det kolne litt og helle det i røra medan du miksar. Du kan også bruke flytande margarin/Bremykt på flaske. Bruk store muffinsformer, og legg ei toppa spiseskei med røre i kvar form. Eg får vanlegvis ca. 20 muffins av denne røra.
Trykk eitt bjørnebær nedi kvar muffins. Har du ikkje bjørnebær kan du bruke anna bær, eplebitar som du vender i litt kanel og sukker, rabarbrabitar med eit kardemommedryss viss du lagar dei på forsommaren, eller hakka sjokolade og valnøtter viss du treng ei kaloribombe. Steik muffinsane på 200 grader i 20 minutt.
Brukar du eit muffinsbrett så må du ikkje tru på det tøyset om ein ikkje treng å smørje brettet. Eg har prøvd all verdens fancy muffinskonstruksjonar og silikonbelagte bakereiskapar, og smørjer du ikkje sit kakene fast, så enkelt er det. Men smørjer du dei silikonbelagte er du garantert suksess, så lenge du har tolmod til å vente til kakene har kolna sånn nokolunde før du tek dei ut. Har du det travelt ramlar dei i bitar uansett.
Eg brukte den same røra til ei plommekake, den fyller ei stor, rund form. Del plommene i 4 (dei mørkaste har slept steinen), og legg dei ned i røra i eit fint mønster. Steik kaka på 180 grader i ca. 40-45 minutt. Sjekk med kakenål om kaka er gjennomsteikt, temperaturen og steiketida varierer frå omn til omn.
Her ser du kaka i det den var komen i omnen, no ligg den ferdigsteikte kaka i frysaren, og vert spart til gårdsfesten vår på laurdag! Då skal den på bordet med melisdryss og vaniljekrem attåt.
Varier kakerøra med det du måtte ha av frukt og bær, eller andre smakstilsetjingar. Serverer du den naturell er den svært nær det svenskane kallar sockerkaka, og som all anna bakst bør både muffins og kaker etast når dei er ferske. Ein blåbærvariant eg har sett er å blande blåbærposesuppepulver (sånn dei brukar i Vasaloppet…) i halve røra, og så lage ei marmorkake med blåbærsmak. Det er verdt eit forsøk, viss du har blåbærposesuppepulver i skapet! Men det er kanskje berre eg som har det?
No er det ei glede å gå i butikkane og handle inn til middag, det bugnar av nydelege grønsaker som ikkje har reist langt. Eg får frysningar når eg ser asparges frå Peru i november, og jordbær frå Belgia i april. Mat heimafrå er det beste, både for smaken og for miljøet.
Eg har vore på torget og kjøpt løk, selleri og gulrøtter i bunt, sukkererter og fersk purre. Dette brukar eg til å lage ei smakfull seinsommarsuppe, der vitaminane og fargane lyser mot oss. Tidlegare har eg slått eit slag for bacon i lapskaus, og det fall i god jord. I sommarsuppa mi vil eg foreslå å bruke tørka môr for å gje god smak. Det er ikkje storleiken på bitane det kjem an på, men intensiteten i kjøtsmaken som kjem av krydringa og tørkinga.
For oss som bur i Oslo er det lukke på jorda når det kjem besøk frå Sunnmøre med nokre kveilar tørka môr i bagasjen. Når eg lagar suppe har eg i nærast finhakka môr, ei veslefingerlengd er nok til ei stor suppegryte. Ekstra god smak vert det dersom du steiker môrbitane først, då smeltar og feittet ut om du er redd for det. Ei venninne heimafrå lagar suppebollar av rå môr som ho klemmer ut av skinnet og kokar i suppa, genialt! Slik lagar du suppe til fire kjempesvoltne:
Kjøtsuppe
100 g sellerirot
Ein vanleg løk
Fem gulerøtter
Fire-fem poteter
Ein neve sukkererter
Ein purre
ca. 50 g finhakka môr
1 ss smør eller margarin
To liter vatn
Tre buljongterningar, helst type Klar kjøttsuppe
Ein timiankvist eller 1 ts tørka timian
Hakka grasløk
Salt og nykverna peppar
Hakk môren fint, og steik han fort på høg varme i ei steikepanne. Skrell og skjer grønsakene i terningar. Smelt smøret i ei vid gryte, og surr løken, sellerirota og gulerøttene i det. Ha i potetterningane og môren, og slå over to liter vatn. La det heile koke opp, og ha i buljongterningane. Ha i timian. La suppa koke i ca. 20 minutt.
Skjer purren i ringar, og rens og skjer sukkerertene på skrå. Ha dette i, og la suppa koke i to-tre minutt til. Sukkerertene og purren skal fortsatt gje litt tyggemotstand. Smak om suppa treng meir salt, og kvern over svart peppar. Dryss over grasløk, og server med godt brød til.
Eg har fortalt deg om Oren Lavie tidlegare, denne mannen frå Tel Aviv som byrja som teatermenneske, men som også driv med musikk, og lagde musikkvideoen Her morning elegance.
Oren Lavie si stemme minner meg om ein vakker mann som eg snakkar intenst med, med mørk, hårete stemme, som likar å snakke med meg, som har med seg gitar, og spelar ein sang til berre meg, vi sit på golvet i gangen utanfor pikeværelset i ei stor leiligheit ein stad på Frogner, og festen surrar langt der borte. Det er seint på natta, vi frys litt, og det er ganske mørkt, men han syng berre til meg, eg legg hovudet bakover, er litt svimmel men ynskjer at augneblinken skal vare og vare og vare.
Jentene gjer seg klare kvelden før:
Store freistingar for dei med skostorleik 37,5
Ei av dei fine damene her i gården
Heidi har fleire plommeoppskrifter, også desse er utanlandske. Ho fær vide, denne husstellæraren. Og for nokre kaker ho lagar! Prøv dei. To deilige dessertar får du og oppskrift på. Bondepikene kan lagast med det du måtte ha av frukt, oppskrifta kan varierast. Plomme i madeira må lagast med plomme, og den desserten er noko av det beste ein kan få med buksene på.
Alt godt
I Tyskland vert det baka mykje plommekaker tidleg på hausten. Rykande ferske plommekaker høyrer med til delikatessene i tysk baketradisjon. Kaka stammar frå Bayern, men du får kjøpt ho over heile Tyskland. Eg har og smakt ho med ostemasse på toppen, så her er fleire variantar. Nokre vil ha ein tynn gjærdeig som underlag for plommene, medan andre vil ha ein tynn bakepulverdeig som underlag. Streusel-kaker (drysse-kaker) er typiske tyske kaffikaker.
PLOMMEKAKE MED KESAM (Pflaumenkuchen frå Tyskland)
Botn:
300 gram kveitemjøl
3 ts bakepulver
75 gram sukker
3 ts vaniljesukker
1/2 ts salt
150 gram kesam
1 dl mjølk
1 dl olje
ca 25-30 steinfrie plommer
Ha alt det tørre i ein bolle. Bland saman kesam, mjølk og olje i ein anna bolle. Bland desse to delane saman slik at du får ein smidig deig. Kjevl deigen ut på eit steikebrett med bakepapir under. Kjevl deigen nesten like stort som bakeplata. Vert deigen for laus å kjevle så tilsett litt kveitemjøl. Del plommene i to og ta ut steinane. Del kvar plomme i 4 båtar og sett desse båtane tett i tett over heile leiven som du har kjevla ut. La skinnet på plommene vende nedover. Strø litt sukker på plommene. Smuldredeigen som er beskriven under skal smuldrast/strøast oppå plommene.
Smuldredeig (Streusel)
150 gram kveitemjøl
75 gram sukker
3 ts vaniljesukker
85 gram smør/margarin
Bland alt det tørre og kna inn margarinen. Det enklaste er å køyre det heile i ei matmølle. Dette vert ein tørr smuldredeig som skal strøast over plommene før kaka vert steikt. Steik kaka på midterste rille på 190 grader i ca 45-50 minutt. Omnar steiker ulikt, så du må tilpasse temperatur og steiketid til din eigen omn.
Del plommene i to, ta ut steinane og legg plommene i ei eldfast form. Strø litt sukker over. Lag den tyske smuldredeigen (sjå oppskrift ovanfor her) og strø deigen over plommene og steik kaka på 225 grader i ca. 35-40 minutt. Pass varmen. Vert kaka mørk, så legg eit folielok over dei siste minutta i omnen.
DANSK PLOMMEKAKE MED VANILJEKREM
200 gram smør/margarin
200 gram sukker
2 egg
2 ts bakepulver
200 gram kveitemjøl
Ferdigkjøpt vaniljekrem
Smør ei rund 24 cm form. Legg bakepapir i botnen, og smør sidene. Rør smør/margarin og sukker lyst og luftig. Tilsett egga eit om gongen. Rør bakepulveret i mjølet og bland alt. Ha deigen i forma. Legg eit lag med vaniljekrem oppå kaka og legg ca. 20 delte, steinfrie plommer oppå vaniljekremen. Steik kaka på 180 grader i ca 50 minutt. Denne kaka kan og lagast med rabarbra, då bytter du ut plommene med rabarbra, og drysser litt sukker over.
TILSLØRTE BONDEPIKER
Utgangspunktet er ein fruktmos som ein legg saman med steikt brødrasp og krem.
Bruk ca 3 dl kremfløyte, og la mosen verte heilt kald før du blandar inn krem og brødrasp.
Plommemos:
1 kg plommer
1 dl vatn
ca 400 gram sukker
Sitronsaft frå 1/2 sitron
(1 kanelstang)
Vask plommene, del dei i to og ta ut steinane. Legg sukker, vatn, sitronsaft og plommer i gryta saman med ei kanelstang om du har. Kok dette i ca 40 minutt. Det vert ofte mykje saft av plommer, så sil safta frå mosen for å få han tjukk. Fisk ut kanelstanga.
Brødrasp:
3 dl brødrasp (knust kavring eller knekkebrød)
3 ss sukker
(1 ss margarin til steikinga)
Bland brødrasp og sukker i ei steikepanne og brun det til det blir sprøtt. Det kan svi seg, så pass varmen, og rør med ein trespade heile tida. Avkjøl mosen og brødraspet, legg lagvis brød nederst, så mos og krem, for så å avslutte med brød øverst.
Plommer i madeira minner meg om turar med danskebåten, og tax-free sjokolade til kaffikosen. Men dei er også gode som dessert, prøv denne oppskrifta. Madeira kan bytast ut med konjakk, portvin eller sherry, om du har det ståande innerst i eit skap i stova.
PLOMMER I MADEIRA
1 kg godt modne plommer
5 dl lys sirup
Skalet av ein halv sitron i strimlar
1/2 dl vatn
2 lett knuste plommesteinar
3 dl madeira
Skyll plommene godt og tørk dei. Del dei i to, og fjern steinane. Legg dei i nykokte, tørre
Norgesglas eller andre, store glas. Kok opp sirupen med sitronskalet, vatnet og dei knuste plommesteinane. La det trekke i 5 minutt. Ha i madeiraen, og varm opp på nytt. Legg sitronskalet i glasa. Sil laken og hell den over plommene. Laken må dekkje plommene. Set på lok og avkjøl. Glasa bør stå kaldt og mørkt til dei skal brukast. Server med vaniljeis eller piska krem. Nam!
Husk at denne desserten berre kan etast seint på kvelden når ein ikkje skal køyre meir. Det der med at alkohol fordampar ved oppvarming av mat er visst ikkje rett, ifølge ein kjemiprofessor på Høgskulen i Volda. Så pass på!
Eg skreiv ein mail til Heidi, og spurte om ho hadde nokre gode epleoppskrifter å dele i bloggen. Men ho er meir opphengt i plommer for tida, så dette er det eg fekk.
Alt godt
Alt godt etterlyser oppskrifter med eple, men her i Ørsta er det største problemet alt for mykje plommer. Graset i hagen er dekt av plommer og vi glir på dei i tide og utide. Grasklipparen går ikkje rundt lenger fordi plommer set seg fast inni han. Men eg har fått dei innomhus også. Han eg bur saman med har laga plommesylte i 2 veker no. Eg er lei av tomme sukkerposer og eit kleimete kjøkkengolv.
For å få slutt på syltekokinga fann eg ut at eg måtte hjelpe til. Saftkokaren blei fylt med plommer, og ut kom ei nydeleg plommesaft som vi så kokte opp saman med sukker. Safta er fylt på godt reingjorte mjølkekartongar, og sett i frysaren. Ho er utruleg god, nærmast som ein fruktjuice. Husk at du kan gjere det same med eple når du er lei av eplemos og eplekaker! Prøv oppskriftene under med anna frukt og, det går som regel fint.
Vi har lange tradisjonar med å lage eplekaker, men eg finn få oppskrifter på plommekaker. Her er likevel ei svensk plommekakeoppskrift. Dei er flinkare til å bruke plommer i våre naboland enn det vi er. Unn deg å les ei utenlandsk kokebok om du kjem over ei.
SVENSK PLOMMEKAKE
Deig:
110 gram smør/margarin
90 gram sukker
2 egg
2 dl kveitemjøl
1 ts vaniljesukker
2 ts bakepulver
ca 15 plommer utan stein
Sukker til å strø over plommene.
Smør ei rund 24 cm form. Legg bakepapir i botnen, og smør sidene. Rør romtemperert smør (eller margarin) og sukker lyst og luftig. Tilsett egga eit om gongen. Bland saman alt det tørre og rør inn. Ha røra i forma, trykk steinfrie plommer ned i deigen og strø sukker over.
Steik kaka på 175 grader i 20 minutt. Ta kaka ut av omnen og avkjøl ho medan du lagar fyllet:
1 dl kremfløyte
1/2 dl sukker
1 egg
1 dl finhakka hasselnøtter
Pisk fløyten og tilsett sukker, egg og hakka hasselnøtter. Slå dette over kaka når ho har vorte kald og steik ho vidare i omnen i ca 20-25 minutt på same temperatur som tidlegare. Lagar du kaka utan fyll/topping, må du steike den i 40 minutt.
- og sure er dei. Han sa så, reven, då han klatra opp i treet for å ete dei vakre, raude rognebæra. I år er det rognebærår, og det er berre å kome seg ut i skogen og plukke. Eg er ikkje storforbrukar av rognebærgelé, men det er deilig til kjøtrettar i staden for tyttebær, og i brunsausen gir den ein søtleg og krydra smak som fungerer strålande.
Så lenge rognebærmøllen har halde seg unna er det så lett som å stele godteri frå småungar å plukke rognebær, eg gjer som med hyll, eg har med meg ein “frivillig” assistent, og klipper duskar ned i ein pose. Så er det heim og koke gelé. Brukar du syltesukkeret eg har skrive om tidlegare her, så slepp du å koke geléen så lenge. Slik gjorde eg det:
Rognebærgelé
3-4 dl vann
1 kg rensa rognebær
1/2 kg syrlege eple, delt i bitar
1 kg sukker pr. l saft
Kok opp vatnet i ein tjukkbotna kjele, og ha i bær og frukt. Kok til bæra har safta seg godt, og sil av. Mål opp safta, og hell den tilbake i syltekjelen. Tilsett sukkeret, og kok det heile i ca. eitt kvarter medan du skummar av jamnt og trutt. Ta litt saft på ein kald asjett, sett den kaldt nokre minutt, og sjå kor stiv geléen blir. Kan du lage spor i geléen med fingeren utan at det renn saman att, er safta ferdig kokt.
Hell geléen på tørre, varme, nykokte glass. Set dei kjølig, og vent med å setje på loket til neste dag. Eg brukar å doble denne porsjonen, for at det skal rekke i fem år. Rognebærgelé er og ei fin gåve, så bruk dei penaste glasa dine til denne geléen.
Det ser ut til at eg har ein hang til det skumle i dag.
Denne vesle filmen er laga av Walt Disney (regi og produksjon) og Ub Iwerks (animasjon), som del av Silly symphonies, ei rekke av små teiknefilmar der musikk og animasjon er nøye forbunde. Ub Iwerks var Walt Disney sin næraste medarbeidar, og det var faktisk han som teikna Mikke Mus, ikkje Walt Disney.
Skeleton Dance er eit prakteksempel på ein tidleg animasjonsfilm med humor, horror, rytmer og kontraster. Gøy!
Her er haustens skumlaste antrekk for menn: Strikka hettejakke med sjørøvarsymbol på. Eg veit iallfall om ein tiåring som hadde syntest denne var kjempestilig. Det er sikkert også prisen. Frå Modeman.
No er det tid for dei varmande, næringsrike suppene og grytene her hos meg. Eg er glad i supper av alle slag, men eg slit med desse to ungane eg har sett til verda, som er skeptiske til løk, selleri, sopp, kål, linser, erter og bønner; alt som gjev supper god smak.
Det vil seie, dei et det med glede dersom dei ikkje får bitar av tabugrønsakene i munnen. Difor velsignar eg stavmiksaren min, den gjer at eg slepp å drive med spesialmenyar, og dei venjar seg til smakane. Supper med vanskelege grønsaker i får ein omgang med stavmiksaren, og så sklir dei ned på høgkant.
I dag har eg laga linsesuppe, det er ei basisoppskrift som kan varierast i det uendelege, alt etter kva du har i huset. Den er og lettvint og billig å servere viss du skal ha mange gjestar. Få tak i ei stor gryte, og lag suppe til 20 personar for ein hundrelapp! Vil du skeie ut, kan du steike baconterningar, sette fram ei stor skål med rømme og nokre heimelagde brødkrutongar til å drysse i. Med denne oppskrifta er unnskyldninga om at det er dyrt å ha gjestar gjort til skamme.
Linser er noko du bør ha i skapet heile tida. Kjem det ein uventa gjest kan du dryge middagsgryta med å koke eitt par nevar linser i den. Kok linser i buljong, og bruk dei i ein salat for å gjere den meir mettande. Bruk kokte puy-linser som tilbehør i staden for poteter eller ris, bland inn hakka løk, paprika og urter inn i dei lunka linsene, og kryst ein halv sitron over før du serverer.
Eg brukar oransje eller gule linser i suppa, dei grøne puy-linsene er deilige på smak, men gir suppa ein ulekker farge. Så supplerer eg med det eg har av grønsaker i huset, alle haustgrønsakene kan brukast, og både squash og graskar kan puttast i suppa. Denne oppskrifta er til fire personar. Slik gjorde eg det:
Linsesuppe
4 dl linser
3 ss olje eller smør
2 ts malt spisskummin
Ein stor løk
Tre fedd kvitløk
Ein skalk av hovudkål
To gulrøter
Ein selleriskalk eller tre stenger stilkselleri
1,5 liter vatn
Flytande fond eller buljongterningar; alt går unntatt fiskebuljong.
Saft av ein sitron
Salt, sukker og peppar
Skyll linsene i eit dørslag, og la dei gjerne henge i vatn, det kortar ned koketida. Rens og hakk løk, kvitløk, selleri og kål, gulrøtene er det like greitt å rive. Varm opp oljen i ei stor gryte, og surr grønsakene med spisskummin til grønsakene blir blanke og løken er gjennomsiktig. Slå over vatnet, og ha i buljong. Ha i linsene, og la det heile koke til både linsene og grønsakene er møre.
Når alt er ferdig kokt, kan du køyre suppa glatt med ein stavmiksar eller i hurtigmiksaren på kjøkkenmaskinen. Har du ikkje sære folk i huset, serverer du den som den er, med bitar og heile linser. Smak til med sitronsaft, sukker, salt og peppar til smaken er rund og fin.
Har du salvie i hagen, så finhakk nokre blad og putt i suppa. Serverer du pent i skåler til kvar person kan du frittere eitt par salvieblad til kvar, og ha til pynt i suppa.
Til fest er det godt å servere suppa med baconbitar, rømme, brødkrutongar og/eller avokadoterningar i. Har du ei forsamling med både vegetarianarar og kjøtetarar er dette ein grei måte å glede alle på. Veggisane får suppa si, og kan ha i rømme viss dei likar slikt, samt avokado. Vi kjøtetarane får ein liten kjøtsmak, og det er nok til å halde oss fornøgde. Eg serverte mi suppe til berre kjøtetarar, og då slo eg steikefeittet frå baconet oppi suppa. Det gir god smak, og suppa er så mager at det toler vi godt.
Suppa passar og fint for mjølkeallergikarar, dersom du lovar å bruke olje, og ikkje smør.
Eg klarer ikkje å slutte, her kjem ei utfyllingsoppgåve til. Hadde du Kva las du no på skulen? For meg er dette ei morsom vidareføring av nyskapande språkpedagogikk. Heng deg på:
Fire jobbar du har hatt:
1. Støttekontakt
2. Krystallselgedame
3. Generalsekretær
4. Shoppingekspert
Fire filmar du ser igjen og igjen:
1. The Breakfast Club
2. Children of a lesser god
3. Notting Hill
4. When Harry met Sally
Fire stader du har budd:
1. Sunnmøre
2. Frogner
3. Kringsjå studentby
4. Lindern
Fire tv-show du ser igjen og igjen:
1. Frustrerte fruer
2. Sex&the city
3. CSI
4. David Letterman show
Fire stader du har vore på ferie:
1. New York
2. Paris
3. Kairo
4. Kathmandu
Fire websider du sjekker daglig:
2. www.perfumeof life.com
3. Glambibliotekaren
Fire favoritt-retter:
1. Gravlaks med dillstua poteter
2. Lasagne
3. Gratinerte nachos
4. Fåreribbe
Fire stader du heller ville vore no:
1. København
2. New York
3. London
4. Paris
Eg elskar slike lister, der eg fyller inn ting og tang eg brukar når eg passerer badet på morgon og kveld. I snitt brukar ei norsk kvinne 14 produkt om morgonen las eg ein plass, og det trur eg så gjerne. Og eg trur også at eg ligg over snittet. Korleis er det med deg, er du over eller under? Her er mi liste:
Rengjøring: Clarins One step Clarifier
Ansiktsvann: Brukar ikkje
Skrubb: Clarins Gentle Exfoliator
Maske: Brukar ikkje
Øyenmakeupfjernar: Som over, den tek øyenmakeup og.
Dagkrem: Time Delay Day Moisturizer
Nattkrem: Body Shop Vitamine E intense
Serum: No. 7 Protect and perfect Intense
Øyenkrem: Sensai Cellular performance
Primer ansikt: Brukar ikkje
Primer øye: Clarins Ombre Fondante Yeux (med litt farge) eller Art Deco Eye shadow base
Foundation tradisjonell: Brukar sjeldan, men av og til Max Factor Lasting performance Pastelle når makeupen skal sitte frå morgonen av og langt utpå kvelden.
Foundation Minerals: Body Shop no. 3
Farga dagkrem: Brukar ikkje
Dekkprodukt: La Prairie Light fantastic
Laust pudder: Brukar ikkje
Fast pudder: Brukar ikkje
Rouge fast: Clinique Fresh bloom 02 Posy
Rouge krem: Brukar ikkje
Highlighter/all-over pudder: Brukar ikkje
Bronzer: Brukar ikkje
Mascara: Estee Lauder Turbolash (!!)
Mascara vannfast: Kanebo 38 degrees silk (eller noko slikt)
Eyeliner/kajal: L’oreal Contour Resist No. 203 eller Lancome Gris bleu
Eyeliner flytande/gel/krem: L’oreal superliner
Øyenbrynsprodukt: pinsett
Øyenskygge fast: Max Factor Earth spirits Burnt bark, ein lekker gråbrun farge
Øyenskygge laus: Brukar ikkje.
Lipliner: Max Factor, den er så kort at eg ser ikkje betegnelsen, i ein brunrosaraud farge
Leppestift: Mange, men default er Max Factor Lipfinity no. 70 Spicy
Leppebalsam: Brukar ikkje, men brukar alltid Sensai total lip treatment om kvelden.
Gloss: Estee Lauder Amethyste eller Berry
Dusjkrem: Estee Lauder Beautiful Sheer
Bodybutter/hudkrem: Brukar ikkje
Bodylotion: Brukar veldig sjeldan, har ein frå Clarins ståande.
Brun-utan-sol: Brukar ikkje
Skrubb: Body Shop cocoa scrub
Shampo: Wella brun flaske, volumsjampo frå ICA
Balsam: Brukar ikkje
Stylingprodukt: Brukar ikkje
Handkrem: L’Occitane
Neglelakk: Stort sett Chanel, alltid Shanghai red på tærne
Baselakk: Avon
Topplakk: Brukar ikkje
Pleiande negleprodukt: Elizabeth Arden 8 hour cream
“Allround” produkt: Elizabeth Arden 8 hour cream
Duft dag: Akkurat no: Hanae Mori: magical moon
Duft kveld: Akkurat no: Det same, trur eg. Passar fint i ein barnebursdag.
 | Tua den Vår dag |
 | barnebibliotekaren den Vår dag |
 | nornoir den Vår dag |
 | Inger Lise den Vår dag |
 | slikejenter den Vår dag |
