Brennande kjærleik

Eg manar den fram, den brennande kjærleiken, og vonar den vil velte inn over livet mitt. Inntil det skjer på ordentleg må eg ordne meg på anna vis.

Brennande kjærleik er det tradisjonelle namnet for ein rett med potetmos, steikt flesk og løk. Eg har utvida min litt med nokre sunne grønsaker, og eg hadde også litt sopp i kjøleskapet. Den passa perfekt til. Slik situasjonen er no for tida så er denne oppskrifta berre for ein. Det blir nok nokre slike no framover. Slik gjorde eg det:

Brennande kjærleik

5 mandelpoteter eller tre vanlege

2 ss smør

1 dl mjølk

Salt og peppar

100 g bacon

5-6 sjampinjongar

1 liten løk

ein neve sukkererter

10 cherrytomatar

Steik baconet sakte på middels varme i ei steikepanne. På denne måten slepper baconet mest mogeleg feitt. Skrell løken, og del den i båtar. Rens soppen, og skjer den i terningar. La sopp og løk surre i baconfeittet til det har fått fin farge.

Varm mjølka i ein kjele. Eg hadde ferdigkokte poteter frå ein tidlegare middag. Då går det utruleg mykje fortare. Ha smøret i mjølka og la det smelte. Bruk ei potetpresse og press potetene oppi den varme mjølka. Rør godt. Stappa tjuknar litt etter kvart. Smak til med salt og peppar.

Legg potetstappa på ein tallerken, og ha baconet over, gjerne delt i mindre bitar. Ha på sopp og løk, og dryss over snitta sukkererter og tomatar som du har delt i to.

Prisane byrjar å hagle-

-over Gabourey Sidibe som spelar hovudrolla i filmen Precious. Eg såg filmen saman med trettenåringen (som vart fjorten på onsdag!) i forrige veke, og den gjorde eit enormt inntrykk på oss begge. Gå og sjå den viss du ikkje allereie har gjort det! Ho fortener alle publikummarane og prisane ho får.

Rispudding

Desserten i dag er inspirert på den måten eg ofte blir inspirert, eg får spørsmålet om eg har oppskrift på noko eg ikkje har oppskrift på. Her om dagen spurte ei venninne om eg hadde ei god oppskrift på rispudding. Det hadde eg ikkje, så då måtte eg lage ei.

Rispudding er ein søt og god dessert, og billig er den og. Halve moroa med denne oppskrifta er sausen. Her er vi så langt frå Piano raud saus som det er råd å kome utan å byte farge. Eg lagar saus av blodappelsin, som du finn i butikkane no. Den er ein smakseksplosjon, sjølv dei mest matleie lettar på augnebryna av denne kombinasjonen. Og så er den så enkel å lage at det er nesten flautt. Denne sausen kan du bruke til alle ”fløteting”. Den er perfekt til vaniljeis, til mandelpudding og til riskrem.

Rispudding

100 g korintar

150 g grautris

Ein bit limeskal

4 dl vatn

½ ts salt

5 dl heilmjølk

200 g sukker

Ei kanelstang

4 eggeplommer

2 ss smør

Legg korintane i bløyt i kokande vatn. Du kan også bruke rosiner, men eg likar den krydra smaken, og at dei er så små. Kok opp vatnet med limeskal, ris og salt i ei tjukkbotna gryte. Eg tek ein lime, vaskar den godt og skjer av ei snei med skal eller to. Prøv å ikkje få med så mykje fruktkjøt. La dette koke i 20 minutt, følg med så det ikkje kokar tørt.

Slå på sukkeret, legg i kanelstanga og ha i mjølka litt og litt, omtrent som når du lagar risotto. La dette koke til all mjølka er absorbert. Massen skal ha konsistens som risgraut, omtrent.

Ta gryta av plata. Skill egga, og rør dei inn saman med smøret. No kan du velge; du kan sette gryta tilbake på plata og la den koke opp igjen og boble eitt par minutt medan du rører heile tida. Gjer du det, kan du helle massen rett i former og la den stivne i kjøleskapet. Vil du snu formene må du smøre dei.

Du kan også la vere å sette massen tilbake på plata, men sette på steikeomnen på 200 grader. Fyll massen i former, og bak puddingane i ein halvtime på 200 grader til dei er faste og fine og lys brune på toppen og rundt kanten. I begge tilfelle er det eggeplommene som gjer puddingen fast. Vend puddingen på ein tallerken, og server med blodappelsinsaus.

Blodappelsinsaus

Saft av to blodappelsinar

2 ss sukker

1 ts maisenna

1 ss vatn

Press safta av appelsinane, og ha den i ei gryte. Ha i sukkeret, og la det koke opp. Skum av det oransje laget som dannar seg under kokinga. Når du er ferdig med å skumme av kan du blande maisenna og vatn, og blande det i medan du rører godt. Ta gryta av plata etter eit raskt oppkok. La sausen kolne.

Vend puddingane på asjettar, og server med blodappelsinsaus.

Update:

Litt om å lage denne desserten til mange: Dette er ein billig og fin dessert som du kan bruke til store festar der mange skal få dessert. Du kan til dømes servere dei i IKEA-telysestakane (sjå suppeoppskrifta nedanfor) med plass til saus på toppen, eller i andre typar glas. Å vende 70 puddingar vil eg på det sterkaste fråråde.

Du kan også helle den oppkokte puddingmassen ut over eit bakepapir i ei form, og skjere den i passande former når den har stivna. Så hellar du saus på tallerkenen, og anrettar puddingbitar oppi sausen, til dømes med eitt par blodappelsinfiletar.

Skal du lage blodappelsinsaus til mange kan du spare tid ved å byrje med kjøpt blodappelsinjuice. Eg trur mellom anna Florida tilbyr det. Berekn 0,75 dl saus per person på tallerken, og 0,5 dl saus viss du slår sausen oppå puddingen i eit glas.

God helg!

I dag har eg ikkje så mykje å seie, anna enn at eg som vanleg har funne fram ein fin fredagsbukett, om eg vonar at du gler deg like mykje over som eg gjer. Eg ynskjer deg ei fredeleg helg!

Varm i kroppen

No er eg lei av å fryse. Vinteren kan dra sin kos, spør du meg. Eg sit inne med pledd og varm te, og kryssar fingrane for at mildveret snart skal slå inn.

Mat skal ein også ha, og ein skal passe på å få i seg fem grøne om dagen, og då skal ein ikkje telje potetene med. Dagens rett er fem om dagen i seg sjølv, iallfall viss du et to skåler. Eg lagar ei deilig, grøn brokkolisuppe, full av vitaminar, mineralar og gode ting. Eg har brukt fersk brokkoli, men du kan også bruke same mengde med frosen brokkoli. Då kan du kutte ned nokre minutt på koketida.

Du vil kanskje syns det er litt snodig med appelsinsaft og tomatpuré eller pastasaus i suppa. Begge delar tilfører litt syre, og gjev suppa ein meir interessant smak. Det er ikkje så mykje anna krydder i den, men syra og aromaen som desse ingrediensane gjer suppa meir spennande.

Eg har også servert denne suppa i små glas på buffet, og det har vore stor suksess. Då treng ikkje gjestane skei, dei berre drikk suppa. Har du mykje garnityr på kan du sette ei teskei oppi. Eg brukar telysglas frå IKEA, dei er perfekt storleik for å berre få ein smak av ei god suppe.

For meg er suppe vintermat. Eg kan ete gazpacho om sommaren, og ei lett avokadosuppe eller ertersuppe, men dei kraftige, nærande suppene med mykje grønsaker og kraft i passar best om vinteren, syns eg. Eg har faktisk lese om eit forskningsprosjekt der dei tok same mengde og type mat, og serverte det som suppe til enkelte deltakarar og som middagsrett med vatn attåt. Dei som fekk maten som suppe var mette mykje lenger enn dei som fekk det på tallerken. Er ikkje det bra? Slik gjorde eg det:

Brokkolisuppe

4-5 ss olivenolje

400 g (eit hovud) brokkoli

1 ss pastasaus eller 1 ts tomatpuré

Ein gul løk

3 stilkar stangselleri

1 liter vatn

To terningar eller 2 ss flytande buljong

Safta av ein kvart appelsin

Salt og peppar

Rens og kutt grønsakene i bitar. Dess mindre bitar, dess kortare koketid. Varm opp oljen, og ha i grønsakene saman med pastasaus eller tomatpuré. Fres det heile til det er blankt og løken er gjennomsiktig.

Slå på vatn, og ha i buljongterningane. La suppa koke til grønsakene er møre, ca. ti minutt. Køyr den glatt med stavmiksar eller i blender, og smak til med appelsinsaft og salt og peppar. Server suppa med brødkrutongar, kokt egg eller kanskje litt sprøsteikt bacon. Eg brukte krutongar, og i tillegg drog eg eit zestjern over ein godt vaska appelsin, og dryssa på litt appelsinskal.

I just haven’t met you yet

Er det berre eg –

- som får tårer i augene av denne?

Kjapp kyllingform

Solveig har utfordra meg til å kome med forslag til oppskrifter med kyllingkjøtdeig. Kyllingkjøtdeig er ei rimeleg råvare, den er ofte å finne på tilbod, og den er ikkje av det mest usunne ein kan kjøpe heller. Den er mager og rik på proteinar.

Ulempa er at den smakar ikkje stort, så gode, smakfulle oppskrifter der kyllingkjøtdeigen får spele hovudrolla er mangelvare. I dag lagde eg ei ny form som både eg og han eg serverte den til var godt nøgde med. Eg freste grønsaker i godt krydder, og la dei i forma. Krydderet eg brukte er det eg får når eg gir blod, små posar frå Cemo. Dei er grunn god nok til å gi blod i seg sjølv! Deilige, velkomponerte krydderblandingar som løftar kvardagsmaten.

I dag brukte eg riskrydder, som du eigentleg skal bruke til å ha i kokevatnet når du kokar ris. Eg brukte det til å sette smak på grønsakene og kjøtdeigen. Sidan ikkje alle gir blod, og sidan kanskje ikkje alle blodbankar gir bort desse krydderpakkane, så har eg bytta ut krydderblandinga med noko som gjer at det smakar nesten det same. Slik gjorde eg det:

Kjapp kyllingform

400 g kyllingkjøtdeig

1 raud løk

1/2 squash

1 raud paprika

3 ss pastasaus frå glas eller 1 ss tomatpuré

2 dl kyllingbuljong

Smør til å steike i

1/2 ts gurkemeie

1/2 ts paprika

1 fedd kvitløk

1/2 ts salt

Nokre sennepsfrø

1 ts tørka persille

Nykverna peppar

3 ss smør

2 ss mjøl

1/2 liter mjølk

150 g riven ost

Litt sitronsaft

Salt, peppar og muskat

Smelt 3 ss smør i ei tjukkbotna gryte. Rør i mjølet, og la det surre litt. Slå på mjølk , og rør sausen glatt. La den småputre på svak varme medan du rører av og til. Smak til sausen med sitronsaft, salt, peppar og muskat. Rør inn osten, og ta gryta av plata.

Sett omnen på 200 grader. Bland saman krydderet, støt det gjerne saman i ein mortar. Rens kvitløk, løk og paprika. Finhakk kvitløken, og skjer løken i båtar. Skjer paprikaen og squashen i strimlar. Smelt smør i ei vid steikepanne på høg varme. Fres grønsakene fort, og ha på halvparten av krydderblandinga. Hell grønsakene i ei eldfast form.

Varm opp steikepanna igjen, ha i litt smør og ha i kjøtdeigen. Fres den godt, hakk den frå kvarandre med ein trespade. Når den byrjar få farge kan du ha på resten av krydderblandinga og pastasausen. Slå på kyllingbuljongen, og la det heile surre til mesteparten av væska har kokt inn. Hell kjøtdeigblandinga over grønsakene i forma.

Slå på kvitsausen, og gratiner det heile på 200 grader i 20 minutt. Server med ein god salat og eitt par skiver rista grovbrød.

(Beklagar, bortsett frå bildet av grønsakene så er ikkje dette spesielt fotogen mat. Det ferdige resultatet ser meir ut som eit ope brannsår. Ha tol med meg, det smakar fantastisk. Det er vel det viktigaste, ikkje sant? )

Eit jubileum

Det er 200 år sidan Schumann vart fødd i år. Dette fine pianostykket brukte tanta mi å spele til meg då eg var lita.

I boks!

No byrjar planlegginga av sniffetreffet å finne si form. Heaven scent stenger butikken for andre, og let oss boltre oss der frå klokka fire. Glasmagasinet stenger klokka seks, og då har vi mac-avdelinga og parfymeavdelinga for oss sjølv. Kult? Det syns eg! Så skal vi prøve å finne ut kvar vi kan vere når vi tek med våre eigne dufter og sniffar på kvarandres.

Eg kjem tilbake med meir detaljert informasjon seinare, og ikkje minst endeleg påmelding.

Ei slags bokmelding

Eg får ofte bøker som forlaga vil eg skal skrive ei bokmelding om, og eg har dessverre vore litt sløv med å følge opp dette. Planen er å ta eit lite jafs no framover, og presentere nokre av desse bøkene.

Den eg fann i dag var Marit Røttingsnes Westlie si bok “Lettvint middag i gryte og langpanne”. Boka bygger på eit sympatisk prinsipp: Minst mogeleg forbruk av tid og minst mogeleg oppvask. I like it! Oppskriftene er klassiske, men alle har ein liten original vri på seg. Det varierer frå kjappe kvardagsmiddagar til søndagsmiddagar der du jobbar i fem minutt, og så skal det heile koke ein heil skitur.

Eg syns dette er ei praktisk og fin bok, definitivt verd å ta med seg om du skulle finne den på Mammut eller noko slikt. Den kom i 2007 (ja, eg ligg litt etter… :rødme:) men den er framleis i handelen.

Den oppskrifta eg prøvde var ei enkel kyllingform med brystfiletar. Denne oppskrifta skil seg frå dei andre ved at du må bruke både ei steikepanne og ei eldfast form, men eg tilga Marit alt når eg smakte resultatet. Den er kjempegod! Eg har redusert porsjonen litt, vi var berre tre til middag. Men den er kjempefin å lage når ein skal “fore” mange, som i ein bursdag eller til ein klubbkveld. Slik gjorde eg det:

Kyllingform

Smør eller olivenolje til steiking

Tre store kyllingbrystfiletar

3 tomatar

Ein løk

3 kvitløksfedd

Ein raud paprika

2 dl fløte

1 dl mjølk

150 g kvitost

Salt og peppar, eg tok også litt flytande buljong

Sett omnen på 200 grader. Varm steikefeittet ditt i ei steikepanne. Eg brukte bremykt, eg er svak for smørsmak. Legg i filetane, og salte og pepre dei. La dei få fin skorpe, men dei treng ikkje vere gjennomsteikte. Legg dei i ei eldfast form. Finhakk tomatane, og ha dei over. Rens og skrell kvitløk, løk og paprika.

Ta litt meir feitt i panna, og ha i løk og kvitløk. La det få litt farge og surre litt før du fordelar det over kyllingbrysta. Kutt paprikaen i tynne strimlar og fordel over. Slå på mjølk og fløte, eg hadde også i litt flytande buljong. Kvern over peppar, og salt litt.

Dryss på obskøne mengder ost. Sett forma i omnen, og la den stå der i ca. 40 minutt.

I mellomtida kan du koke ris og eventuelt lage ein liten salat. Mmmmm!

Everything must change

Før såg det slik ut:

No ser det slik ut:

Eg var i Kristiansand før jul, og ved flybussen låg det ein fin bruktbutikk. Der sto dette kaffe-/teserviset og venta på meg. Dei hadde nettopp fått det inn, og det er komplett til 12, utan eit einaste kantslag. Det har blitt brukt, for det er ørlite misfarging inne i koppane, men ikkje meir enn at det berre er sjarmerande.

Det er merka med Porsgrund og talet 61. Er det ikkje lekkert? Det er så tynt at du lett ser fingrane igjennom porselenet. Eg anar ikkje kva det heiter, og når det vart lagd. Viss det er nokon som er innom og kjenner det så vil eg veldig gjerne vite. Eg veit der finst nokre bøker om gamalt porsgrund-porselen, så eg får leite litt på eiga hand og. Ha ein god søndag!

20. mars!

Sniffetreffet, altså. Det ser ut til at vi får det til 20. mars. Eg kjem tilbake med nærare planar, og eg tek gjerne imot ønske om kva vi skal finne på i kommentarfeltet. Det som er sikkert er at det blir i Oslo, og at vi byrjar rundt lunchtider. Kanskje kan vi spise saman først, og så vandre vidare.

Eit besøk på Heaven scent står høgt på lista, og eg har eit par idéar til som eg driv og sjekkar ut. Heng med!

Fredagfredag

Dette er nok siste helga vi er fire i huset, flyttinga har teke litt tid. Det er alltid noko som skal malast, flikkast på, spikrar som skal trekkast ut, sparklast og alt det der.

Dagane fyk avgarde, denne veka har vore fylt av glede, vemod, gjensyn, endringar og energi. To dagar har eg halde seminar om det eg arbeider med, det gir meg like mykje løft kvar gong.

Eg frydar meg over å formidle, forklare og å inspirere. På mine gamle dagar skal eg berre reise rundt og snakke til folk, trur eg. Finne meg eit almengyldig tema som eg kan snakke om, og leve på det. Responsen er så umiddelbar, du merkar med ein gong om du har folk med deg eller ikkje, og desse to dagane har eg heldigvis hatt folk med meg. Gøy!

Eg prøver å finne ei slags ro her heime medan ungane reiser på vinterferie med bestemor nordover til nordlysland.  Eg ynskjer alle som stikk innom ei fredeleg og god helg. Send meg ein vennleg tanke, eg sender deg ein og.

Trettenåringsfavoritten

Trettenåringen min veljer steikt ris til middag viss ho kan plukke frå øvste hylle. Eg syns også det er godt, og det er lettvint å lage. I dag var vi fem til bords, bestemor kom frå Sunnmøre og skal vidare til Nord-Norge med våre to på vinterferie.

Man tager hvad man haver er eit gamalt prinsipp, og i dag hadde eg det slik. Middag utan å handle er det beste eg veit, så når eg kan opne kjøleskapet og finne det eg treng blir eg lukkeleg. Eg var skeptisk til beholdninga, men jammen hadde eg ikkje seks slag grønsaker når eg telte over.

Til gulrota brukte eg det geniale julienne-jernet mitt, det strimlar så fint og jamnt at det ser ut som om ein proff har kutta. På kålen brukte eg ostehøvel, det gjer at strimlane vert veldig tynne, og dermed fort møre i woken.

Steikt ris er økonomisk mat og, det går lite kjøt, og får ein ein ekstra til bords er det berre å koke litt meir ris og vippe oppi. I denne varianten brukte eg bacon, men alle typar kjøt kan brukast i steikt ris. Kutt kjøtet smått, det skal berre vere småbitar i woken, og dei skal vere godt fordelt. Slik gjorde eg det:

Steikt ris

4 dl ris

8 dl vatn

1 ts salt

5 sjampinjongar

1 gulrot

Ein liten løk

Ein kålskalk

Ein halv paprika

Ein selleristilk

200 g bacon, finkutta

2 ts five-spice-krydder

2 ts hakka ingefær

3 fedd kvitløk

2 ss søt chilisaus

Olje til steiking

Kok opp vatn til risen, og ha i salt. Ha i risen og rør medan den kokar opp. Legg på lok, og still plata på ca. 1/3 effekt. Rens alle grønsakene, og finsnitt dei. Varm opp oljen i woken, du må ha største plata på full fres. Ha i bacon, og la det steike til det er gjennomsteikt, men ikkje brunt. Ha i soppen, og fres den. Skrell og finhakk ingefær og kvitløk, og ha det i saman med five-spice-krydder. Ha i resten av grønsakene, og fres til dei er møre.

Ha i risen skei for skei, og vend den inn litt etter litt. Når all risen er i woken er det heile klart til servering. Server med soyasaus og eventuelt litt meir chilisaus til for dei tøffe.

At seventeen

Eg er så heldig at eg vart sett då eg var sytten.

Ambivalens

Trettenåringen les til RLE-prøve, Religion, livssyn og etikk. Dei har om det nye testamentet, eg tek opp boka og blar i den. Den ser heilt annleis ut enn bøkene vi hadde i dette faget då eg gjekk på grunnskulen.

Eg kjenner at dei motstridande kjenslene veltar opp i meg. På den eine sida er dette kjent stoff, så kjent at hadde det vore på eit kva som helst slags anna fagområde hadde eg opplevd det som nært, og fryda meg over å lese det.

Eg hadde også fryda meg over å snakke med barna mine om det, fortalt dei om sider ved stoffet som skulen kanskje ikkje dekkjer akkurat no, men som kan vere med på å vekke interessa slik mi interesse vart valt. Det er noko av det beste eg veit, dette å formidle eit fagområde til ungane mine. Trettenåringen og eg diskuterer årsakene til depresjonen i USA på 20- og 30-talet, vi diskuterer børsen si rolle i samfunnsøkonomien og korleis marknaden for valuta fungerer. Elleveåringen min og eg snakkar engelsk saman, vi bøyer verb og eg viser han forsåpingsprosessar i oppvaskkummen.

Men når det kjem til det nye testamentet så stoppar det opp for meg. Eg slit med å formidle dette stoffet utan at dei som formidla det til meg står breibeinte framfor meg.

Som bestefaren min, som meinte eg kom til helvete fordi eg ikkje trudde, og som ba for meg og barna mine kvar kveld, fordi dei ikkje var døypte. Som bibel-læraren (ja, faget heitte det då eg gjekk på barneskulen), som ba oss teikne når Abraham ofra Isak. Som pinsevennforstandaren, som talte til oss etter at vi var lokka inn med vaflar og saft, og som ga oss pamflettar med den glade bodskapen om frelsa som vi gjorde best i å opne hjarta våre for.

Eg manglar eit nøytralt språk for å formidle denne delen av mi kulturhistorie. Mytekalenderen er eit av mine favorittprogram på P2, og noko av det eg beundrar Terje Nordby for er nettopp dette nøytrale men presise og medrivande språket som så enkelt og ukomplisert går inn i situasjonen han formidlar, og let meg ta del i og forstå det som skjedde. Eg vert dregen mellom kjensla av at eg vil at barna mine skal kunne dette, dei skal kjenne den kristne kulturtradisjonen trass i det faktum at eg ikkje orkar å gå i kyrkja. Kvar gong eg er der kjenner eg meg invadert, om att og om att, av elles fornuftige menneske.

Når eg kjenner etter trur eg at det er den religiøse overtydinga eg reagerer på. Kristendommen (og andre religionar) som kulturhistorisk uttrykk for ei tid og eit geografisk og sosialt område kan eg forholde meg til. Det eg slit med er å forstå at menneske legg livet sitt i hendene til ein guddom og let det styre vala deira. Slike menneske, med livet sitt i guds hender, har gong på gong fortalt meg korleis eg skal leve, kva eg skal tenke og kva eg skal føle. Desse menneska trampa innover meg og invaderte meg gong på gong. Eg kjenner enno den enorme kjensla av fridom eg kjende då eg forsto at eg kunne velje dette bort.

Men det valet har kosta. Eg krangla med bestefaren min til han var over sytti om alle spørsmål som kristendommen reiste for meg. Eg fekk aldri full uttelling hos norsklæraren på vidaregåande, ho hadde mykje å bemerke både til livsførselen min, språkføringa mi og meiningane mine. “Eg har nok vore litt streng mot deg”, sa ho då eg fekk 6 på eksamen artium med ekstern sensor. Eg brukte lang tid på å forstå at dei kjenslene eg hadde når eg høyrde vakker, sakral musikk ikkje hadde noko med religionen å gjere, men berre var rein glede over stor kunst. Lenge mistolka eg det som restar av religiøsitet.

Barna mine får vekse opp med same forhold til kristendommen som eg har til mytekalenderen; velformulerte kulturelle drypp ein gong i blant. Dei slepp å kjenne det som ein invasjon, eit moralsk imperativ som vil styre deira handlingar, tankar og kjensler. Det frydar meg. Så får eg lappe på mi eiga nedtrampa sjel som best eg kan, og halde meg til å snakke om forsåpingsprosessen i oppvaskkummen.

Om han hadde bydd meg opp –

- så skulle han ikkje mast lenge. Det er noko med Alan Rickman.

Quiche Lorraine

I dag har Heidi laga pai, ein klassisk fransk quiche lorraine. Ho slit med å få mennene i huset til å ete det, men det er berre fordommar. Dette er mat for samtlige kjønn, spør du meg. Heidi har gjeve ut kokebok, den heiter Bakebok for mannfolk, og er framleis å få tak i her og der. Sist eg såg den var i bokhandelen på Gardermoen, underleg nok.

Alt godt

Pai, seier mannen min, var dette nødvendig då? Pai, seier gutane mine, har du ikkje noko anna? Slik kan det høyrest ut ein laurdagskveld heime dersom eg får bestemme menyen. Det hadde vore betre om eg serverte fiskebollar. Pai er tydelegvis ein rett som ikkje fell i smak i huset vårt. Av og til lurer eg på om det er sant slik enkelte hevdar at det finst kvinnfolkmat og mannfolkmat. Denne paioppskrifta er henta frå, ja nettopp, ”Bakebok for mannfolk” .

Dette med pai har frå mi side vore mykje prøving og feiling, og mange paiar har gått rett vest ned til hønene i hagen. I dag vert det mindre godbitar til hønene, men på eit tidlegare stadium i kjøkenkarriera mi vart hønene utruleg godt fora. Heimeavla egg frå frilynde høns er best!

Pai er ikkje noko eg vart oppfostra på heimafrå, men hadde eg budd i Frankrike, England eller Amerika hadde eg sikkert hatt bestemors paioppskrift. Quiche Lorraine er forresten franskmennene sin pai og du veit sikkert kvar regionen Lorraine ligg med byen Nancy som den mest folkerike. På landsbygda her har dei baka quiche i 400 år, så dette er ingen nymotens rett. Ein ekte quiche lorraine skal vere fylt med steikte terningar av røykt flesk og ein eggestand.

Ein pai eller ein quiche har ein sprø botn med litt høge kantar. Kunsten er å få denne botnen så sprø som mogeleg. Derfor er det lurt å forsteike botnen før du har i fyllet. Eit fyll gjer ei kake saftig, men lagar du pai er det om å gjere at fyllet ikkje gjer botnen saftig eller mjuk. Enkelte penslar derfor botnen med litt eggekvite før steikinga for å behalde sprøheita. Botnen skal ikkje blåse seg opp under steikinga og derfor prikkar ein  botnen med ein gaffel.

I enkelte oppskrifter står det at du skal legge tørka erter oppå botnen for at han ikkje skal heve seg, men det er unødvendig dersom du prikkar han.  Har du handlaget i orden går det fint å kjevle ein paideig ut og løfte han over i forma i staden for å trykke deigen ut i forma. Her som elles gjeld det gamle jungelordet: Øving gjer meister!

Skinkepai/quiche lorraine

Botn:

100 gram margarin

3 dl kveitemjøl

4 ss vatn

Ta fram ei paiform som er 24 cm i diameter.

Ha kald margarin i ein bakebolle og tilsett kveitemjøl. Smuldre margarinen i mjølet. Tilsett vatn og kna deigen raskt saman utan å bearbeide han for mykje.

Du kan også gjere dette i ei matmølle. Ha mjølet i bakebollen først, og så kuttar du margarinen i terningar med kniv. Køyr matmølla til margarinen og mjølet har blanda seg til ein smuldredeig. Ha i vatnet, og køyr nokre sekund til slik at deigen samlar seg i ein klump rundt kniven. Så er deigen ferdig til å avkjølast.

La deigen kvile i kjøleskåpet i 20 minutt. Smør paiforma og trykk deigen utover botnen og opp langs sidene. Deigen må gå heilt opp til kanten av forma og gjerne og henge litt utanfor og. Prikk botnen med ein gaffel. Steik botnen på nederste rille i 15 minutt på 220 grader. Botnen skal ha lysebrun farge når du tek han ut av omnen. No kan du forsiktig skjere av kanten med ein skarp kniv, viss du vil at den skal sjå strøken og fin ut.

Fyll:

4 egg

3 1/2 dl fløyte eller mjølk

200 gram skinke i terningar

1/2 purre

100 gram kvitost, gjerne jarlsberg.

1/2 ts salt

1/4 ts pepar

Bland egg, fløyte eller mjølk, salt og pepar saman i ein bolle. Legg skinkebitar, den finsnitta purren og riven ost i forma oppå den ferdigsteikte paibotnen, og slå eggeblandinga over. Senk temperaturen på omnen til 200 grader, set paien inn  og steik den vidare på nederste rille i 25 minutt. Når fyllet har stivna er paien ferdig. Stikk gjerne ein kniv inni fyllet for å sjekke.

Server paien saman med ein god salat.

Menn er enkle…

http://link.brightcove.com/services/player/bcpid1125919467?bctid=63259762001

Indisk middag – raita

Vi hadde indisk middag på laurdag. Det vart gjort på nest enklaste vis (ikkje take-away, men saus på glas), men med inspirasjon frå våre indiske “naboar”. Ranjit Singh, som har nærbutikken her hos oss, er gift med ei søt og koseleg dame. Ho har så vanskeleg namn at ho går under namnet “kona til Singh”, litt flaut, men slik er det.

Vi var innom og kjøpte nanbrød og saus, og eg spurte henne om hennar raita-oppskrift. Raita er den krydra yoghurtsausen som du får ved sidan av indisk mat, saman med chutney og aichar, ein slags pickles. Ho foreslo at eg skulle bruke biola-yoghurt, den har eit lite hint av sødme i seg, og gir ein fyldig og god raita. Spisskummen er viktig her som i garam masala, og bortsett frå det er det ganske ukompliserte greier. Slik gjorde eg det:

Raita

Ein halv agurk

3 dl biola-yoghurt

1 ts spisskummenfrø

salt og peppar

Riv agurken ganske fint. Legg den i eit såld, og la den renne av.

Rist frøa på ei varm, tørr steikepanne. Knus dei i ein mortar. Sikt krydderet slik at det grove ikkje kjem i raitaen.

Smak yoghurten til med salt og peppar. Ha i spisskummen litt og litt, smak på til du har fått passe mengde. Klem den siste væta ut av agurken, og ha den i.

Bland godt, og la den stå og trekke medan du steiker kylling, kokar ris og tek fram dei chutneyane du har. Eg brukte mangochutney frå butikken og eplechutney frå kjøleskapet, du veit den hylla med glas som ikkje alle ser verdien av.

Varm nanbrød i omnen om du har gjort som meg og kjøpt ferdig. Ville du sjå bilde av sjølve middagen, seier du? Du skjønar, vi var så svoltne, så vi gløymde faktisk å fotografere den. Så du får bruke fantasien, og forestille deg den. Namaste!

Ta vare

TA VARE

på vennene ta VARE
på vennligheten, vis gjerne
litt selv om du kan, dagen er blå
og dagen er grønn, dagen
er hvit – det er ikke annet
enn livet det her, vi er alle borte – nå
eller om litt, take it easy menneske
but take it, det er ikke
annet enn virkelighet
vet du, snart er 101 inne snart
er 101 ute – jeg sier:
vennlighet varer lenger, ta VARE
på vennligheten, ta VARE
på vennene – HEI HEI! ta nå
vare på hverandre.

Jan Erik Vold

I’m your man

Cohen er min helt.

På sjølvstyr i kjøkkenet

Her kjem endå ei oppskrift som er skriven for barn, Heidi og eg hadde ein matklubb for barn i Sunnmørsposten ei periode. Der kom desse oppskriftene på trykk.

I dag skal vi lage heimelaga tomatsuppe, og bake eit deilig brytebrød å servere til. Dette er god kosemat om kvelden når middagen er lenge sidan og du vil lage noko som alle syns er godt. Den passar også perfekt å lage etter skulen når dei vaksne ikkje har kome heim enno. Denne suppa smakar betre enn posesuppe, det kan eg love deg!

Suppa er rask å lage, så det lønner seg å byrje med brødet.  Har du ikkje smør i kjøleskapet kan du bruke margarin, men ikkje brelett. Bremykt går fint, om du finn det.

Brytebrød

3 ss smelta smør

3 dl mjølk

1/2 ts salt

1/2 pakke gjær

3 dl sammalt grovt kveitemjøl

ca. 4 dl fint kveitemjøl pluss litt til elting og utbaking

Smelt smøret i ei gryte på omnen.  Varm opp mjølka i same gryte som smøret til den er fingervarm, altså at den kjennest ikkje varm og ikkje kald når du stikk ein finger oppi. Vask hendene først! Ha i salt.

Smuldre gjæra med ein gaffel, og ha den i mjølka. Ha det mjølkeblandinga i bakebollen. Mål opp det grove mjølet og ha det i bakebollen. Rør det inn med ei tresleiv, eller bruk kjøkkenmaskin. Rør inn det fine kveitemjølet til slutt.

Elt til deigen vert passe fast, ha i meir kveitemjøl om nødvendig. Husk at deigen ikkje skal vere for laus, men ikkje for fast heller. La deigen heve i ein halvtime på ein lun stad med eit handkle over.  Elt deigen på nytt, og del han i 11 emne.

Trill jamnstore bollar som du set saman i forma, tre i midten og resten rundt kanten. Når dei hevar seg treng dei litt plass, så ha litt mellomrom mellom bollane.

Sett omnen på 220 grader.  La brytebrødet heve i ein halvtime til før du set det midt i omnen, og steiker det i 20 minutt.

Denne oppskrifta går fint å doble slik at du får to brytebrød eller du kan fylle ei langpanne. Er nokon i familien din mjølkeallergikarar kan du lage brødet med vatn og med olivenolje i staden for smør. Deigen kan også brukast til pizza viss du kjevlar den flat.

Tomatsuppe

1 liter kokande vatn

2 buljongterningar eller 2 ts buljongpulver

3 ss smør

3-4 ss kveitemjøl

Eitt glas pastasaus (tomatsaus) ”classico”

3 ss tomatpuré

1 ts sukker

Kverna peppar

Kok opp vatn, til dømes i ein vasskokar, og ha det i eit litermål. Rør ut buljongen i vatnet, og set det til side. Du kan bruke alle typer buljong unntatt fiskebuljong.

Smelt smøret i ei gryte på middels varme, og rør inn  mjølet. Slå over buljongen, rør godt og la suppa koke i ca. 5 minutt.

Slå forsiktig glaset med pastasaus i gryta, og ha i tre spiseskeier tomatpuré. Smak til med sukker og peppar.

I staden for pastasaus kan du bruke ein boks med hermetiske tomatar. Då må du krydre ekstra med litt salt, 1/2 teskei timian og 1/2 teskei basilikum. Syns du suppa vert sterk, kan du ha i ein mjølkeskvett.

Når du serverer suppa kan du ha alt mulig godt oppi skålene. Makaroni er ein favoritt, eg brukar å koke den ved sidan av, då blir den ikkje så grøtete. Rør inn ei skei smør og litt basilikum og set den i ein bolle på bordet så dei som likar det kan forsyne seg. Skal suppa vere middag kan du ha i kjøttbollar eller pølsebitar. Riven ost er også kjempegodt, den smeltar i suppa. Ei skei rømme eller eit kokt egg delt i båtar er nam-nam. Alt dette på ein gong vert for mykje, så du får sjå kva du har i kjøleskapet.

Litt humor utpå kvelden

Alt kan ikkje vere berre trist og leitt sjølv om det er tøffe tider akkurat no. Eg frydar meg over helga, og over denne reklamen. Legg spesielt merke til den som ikkje har namn… Eg ynskjer alle som stikk innom ein fredeleg kveld og ei avslappande helg!